خويش ، بهترين سرنوشت و سودمندترين كسب و كار را تحقّق بخشد . در اين جا دو مطلب مهم است : مطلب اوّل . رقم خوردن سرنوشت انسان در شب قدر ، در چارچوب مقدّرات او در علم اَزَلى خداوند است. به ديگر سخن ، بر اساس احاديث اهل بيت عليهم السلام ، آنچه در علمِ حضرت حق ، در طول سال براى مردمْ مقدّر است ، به صورت برنامه اى نوشته شده ، آشكار مى شود كه فرشتگان ، آن را مى نويسند و به امام عصر عليه السلام تحويل مى دهند ، و اين ، به تناسب كارى است كه انسان در شب قدر انجام مى دهد. مطلب دوم . بر اساس شمارى از احاديث ، تعيين سرنوشت انسان در شب قدر و رقم خوردن آنچه در يك سال آينده بر او خواهد گذشت ، به معناى آن نيست كه او به طور كامل در برابر اين سرنوشت ، بى اختيار باشد ، بدان سان كه براى تغيير آن ، هيچ كارى از او بر نيايد؛ بلكه او مى تواند در سايه دعا و توسّل و با انجام دادن كارهاى شايسته ، مقدّرات حتمى خود را كه در شب قدر ، رقم خورده اند ، تغيير دهد. از اين رو ، امام باقر عليه السلام فرموده است : فَما قُدِّرَ فى تِلك اللَّيلَةِ وقُضِىَ فَهُوَ مِنَ المَحتُومِ و للّه ِِ عز و جل فيهِ المَشِيَّةُ . [١] آنچه در آن شب ، مقدّر (معيّن) شده ، حتمى است و البته خدا مى تواند در آنها ، آن گونه كه بخواهد ، عمل كند. با توجّه به ساختار و مضمون اين گونه احاديث و افزودن آن به ادلّه قطعى اى كه بر «اجابت دعا در طول سال ، بخصوص در عرفات و حرم هاى مطهّر» دلالت دارند ، نمى توان ظاهر برخى احاديث را كه مقدّرات شب قدر را تغييرناپذير مى دانند ، پذيرفت .

[١] ثواب الأعمال : ص ٩٣ ح ١١ .