دعا ، سخن گفتن با كسى است كه هيچ كس به اندازه او به انسانْ نزديك نيست [١] و بلكه از رگ گردن نيز به انسانْ نزديك تر است [٢] و بدين جهت ، بلند كردن صدا در دعا ، خلاف ادب شمرده مى شود ، چنان كه پيامبر خدا به اين نكته اشاره مى فرمايد : اِربَعوا عَلى أنفُسِكُم . إنَّكُم لا تَدعونَ أصَمَّ و لا غائِبا . إنَّكُم تَدعونَ سَميعا قَريبا ، و هُوَ مَعَكُم . [٣] صدايتان را پايين بياوريد؛ چرا كه شما ناشنوايى يا غايبى را صدا نمى زنيد ؛ بلكه شنواى نزديكى را صدا مى زنيد كه همواره با شماست . بر اين اساس ، بلند دعا كردن ، بخصوص اگر موجب آزار ديگران باشد ، عقلاً و نقلاً [٤] مذموم و بلكه ممنوع است . در اين جا اين سؤالْ پيش مى آيد كه اگر بلند دعا كردنْ مذموم است ، چرا گاهى در سيره پيشوايان اسلام ، مواردى ديده مى شود كه بلند دعا مى كرده اند ؟ پاسخ ، اين است كه نكوهيده بودن بلندى صدا در دعا ، يك موضوع عُرفى

[١] . «وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِى عَنِّى فَإِنِّى قَرِيبٌ ؛ هرگاه بندگان من ، از تو درباره من بپرسند ، [بگو :] من نزديكم» (بقره : آيه ١٨٦) .[٢] . «وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ ؛ وما از رگ گردن به او نزديك تريم» (ق : آيه ١٦) .[٣] . ر . ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ١٧٠ ح ٢٥٦ .[٤] . ر .ك : دانش نامه ميزان الحكمه : ج ٣ ص ٣٩ (عبادت آزار دهنده) .