اين آيه شريف ، به روشنى نشان مى دهد كه حقيقت دعا ، از نگاه قرآن ، احساس عبوديت انسان در برابر آفريدگار خود و طلب قرب و رحمت آفريدگار از طريق پرستش اوست و لذا از اين حقيقت ، ابتدا با واژه «دعا» و سپس با واژه «عبادت» ، تعبير مى نمايد . همچنين همه احاديثى كه دعا را مغز عبادتْ توصيف مى كنند يا عين عبادت مى دانند ، اشاره به حقيقت مفهوم دعا دارند . همچنين احاديثى كه دلالت مى كنند بر اين كه فضيلت دعا ، بيشتر از قرائت قرآن است ، اشاره به اين معنا دارند كه حال عبوديتى كه به نيايشگر حقيقى دست مى دهد ، در قارى قرآن پديد نمى آيد . با تأمل در آنچه ذكر شد ، معلوم مى شود كه مقصود از حقيقت دعا ـ كه در همه عبادات وجود دارد ـ ، همان احساس عبوديت و نياز مطلق و طلب قرب و رحمت حق به وسيله پرستش اوست ، نه اين كه كلمه «دعا» مُرادف با همه عبادات (مثل نماز و روزه و امثال آن) باشد تا اين سؤال پيش آيد كه : اگر «دعا» به معناى «عبادت» است ، پس معناى حديث «الدُّعاءُ مُخُّ العِبادَة ؛ [١] دعا ، مغز عبادت است» چه مى شود ؟

ب ـ اهميت دعا و نقش آن در زندگى

در اهميت دعا همين بس كه روح و مغز عبادت است و به همين دليل ، سودمندتر از قرائت قرآن و بلكه با فضيلت تر از همه عبادات ، شمرده شده است . دعا ، كليد رحمت الهى ، مايه تقرّب به خدا و موجب تأمين خواسته ها ، دور ماندن از شيطان و حيات جان است . [٢] دعا ، نه تنها در رهايى از گرفتارى ها و دردها و رنج هاى زندگى به انسان كمك

[١] . الكافى : ج ١ ص ٢٣ ح ١٤ ، علل الشرائع : ص ١١٥ ح ١٠ ، الخصال : ص ٥٩١ ح ١٣ ، المحاسن : ج ١ ص ١٩٧ ح ٢٢ ، بحار الأنوار : ج ١ ص ١١١ ح ٧ .[٢] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص٢٨ ح ٩ .[٣] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٣١ (اهتمام اولياى خدا به دعا) .[٤] . غافر : آيه ٦٠ .[٥] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٤٧ (ارزش دعا / مغز عبادت) .[٦] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٦٧ (بركت هاى دعا) .[٧] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٧٥ (بركت هاى دعا / برگرداندن قضاى الهى) .[٨] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٨٣ ( بركت هاى دعا / دفع بلا) .[٩] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٣٩ (پيش دستى كردن در دعا) .[١٠] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٣١ (اهتمام اولياى خدا به دعا) .[١١] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ٢٣ (اهتمام ورزيدن به دعا) .[١٢] . فرقان : آيه ٧٧ .[١٣] . سجده : آيه ١٧ .[١٤] . ر .ك : نهج الدعاء با ترجمه فارسى : ج ١ ص ١٠١ (نكوهش كسانى كه فقط هنگام گرفتارى دعا مى كنند) .