حكمت نامه پيامبر اعظم صلَّي الله عليه و آله - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٠
دعاست ، نه خود آن . {-٣-}
دعا در قرآن و حديث
كلمه «دعا» ، در قرآن و احاديث اسلامى ، با عنايت به مفهوم لغوى آن ، در معانى مختلفى استعمال شده است .
مفهوم دعاى خداوند
به طور كلى ، واژه «دعا» ، گاه در مورد خداوند متعال به كار مى رود و گاه در مورد انسان . دعاى خداوند متعال ، دو گونه است :
الف ـ دعاى تكوينى
دعاى تكوينىِ خداوند متعال ، به معناى ايجاد چيزى است براى هدفى خاص ، چنان كه گويا آنچه ايجاد مى شود ، به آنچه خداوند مى خواهد ، دعوت مى گردد ، مانند اين سخن خداوند متعال : «يَوْمَ يَدْعُوكُمْ فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِهِ . [٢] روزى كه شما را فرا مى خوانَد و شما با حمد او، اجابت مى كنيد» . بدين معنا كه خداوند ، در قيامت ، انسان ها را تكوينا به زندگى اخروى دعوت مى كند و آنان با زنده شدن پس از مرگ ، دعوت او را اجابت مى نمايند .
ب ـ دعاى تشريعى
دعاى تشريعى خداوند ، عبارت است از مكلّف كردن مردم به انجام دادن آنچه خداوند ، واجب كرده و ترك آنچه تحريم نموده است . در حقيقت ، تكليف ، فرا
[١] . ر .ك : الميزان فى تفسير القرآن : ج ٢ ص ٣١ .[٢] . اِسراء : آيه ٥٢ .