«و اين كه از پروردگارتان آمرزش بخواهيد، سپس به درگاه او توبه كنيد، [ تا اين كه ]شما را با بهره مندى نيكويى تا زمانى معيّن، بهره مند سازد و به هر شايسته نعمتى ، از كَرَم خود عطا كند، و اگر روى گردان شويد، من از عذاب روزى بزرگ بر شما بيمناكم» .

«و اى قوم من! از پروردگارتان آمرزش بخواهيد. سپس به درگاه او توبه كنيد [ تا ] از آسمان بر شما بارش فراوان فرستد و نيرويى بر نيروى شما بيفزايد، و تبهكارانه روى بر مگردانيد» .

حديث

٨٣٩٧.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هر كس بسيار آمرزش بخواهد، خداوند از هر غمى براى او گشايشى قرار مى دهد و از هر تنگنايى برونشويى.

٢٠ / ٥

آمرزش خواهى مقرّبان

٨٣٩٨.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : گاه قلبم را غبارى مى گيرد و من، روزى هفتاد مرتبه از درگاه خدا آمرزش مى طلبم.

٨٣٩٩.امام صادق عليه السلام : پيامبر خدا، بدون آن كه گناهى كرده باشد، روزى هفتاد بار به درگاه خداوند، توبه مى كرد.

٨٤٠٠.الكافى ـ به نقل از زيد شحّام ـ: امام صادق عليه السلام فرمود : پيامبر خدا، روزى هفتاد بار به درگاه خداوند عز و جل توبه مى كرد. گفتم : آيا مى گفت : «أستغفرُ اللّه و أتوب إليه»؟ فرمود : «نه؛ بلكه مى گفت : أتوب إلى اللّه ». [١]

[١] ابو حامد غزّالى، در توضيح وجوب توبه براى همگان و در همه حال، مى نويسد : و امّا بيان وجوب توبه به طور مستمر و در همه حال، اين است كه هيچ بشرى خالى از معصيت نيست ؛ حال يا با اعضا و جوارح خود نافرمانى خدا مى كند، يا اگر در برخى حالات از معصيت با جوارح خالى باشد، نيّت گناه در دل او راه پيدا مى كند و اگر از قصد گناه هم خالى باشد، از وسوسه هاى شيطان كه افكار گوناگونِ غافل كننده از ياد خدا را در دل او مى افكند، به دور نيست و اگر از اين هم به دور باشد، از غفلت و قصوردر شناخت خدا و صفات و افعال او خالى نيست. اينها همه ، نقص است و اين نقص، علل و اسبابى دارد كه رها كردن اين علل و اسباب ، با پرداختن به علل و عوامل ضدّ آنهاست و بازگشت از يك راه به راهى مخالف آن . مراد از توبه هم بازگشت است. به هر حال، خالى بودن آدمى از اين نقص، قابل تصوّر نيست، منتها اندازه اين نقص در انسان ها فرق مى كند؛ ولى اصل آن، گريز ناپذير است. به همين دليل، پيامبر خدا فرموده است : «گاه دلم را غبارى مى گيرد تا جايى كه شبانه روزى هفتاد مرتبه از خدا آمرزش مى طلبم». نيز از همين رو، خداوند ايشان را به اين آيه گرامى داشته است : «تا خدا گناهان قبل و بعد تو را ببخشايد» . وقتى پيامبر خدا چنين حالى داشته باشد، ديگران چگونه حالى خواهند داشت؟ فيض كاشانى رحمه الله نيز در ذيل آن مى گويد : در كتاب قواعد العقائد در بخش عبادت ها، توضيح داديم كه گناه پيامبران و اوصياى آنان، مانند گناهان ما نيست؛ بلكه گناه آنان عبارت است از: ترك دوام ذكر خدا و سرگرم شدن به امور مباح و در نتيجه، محروم شدن از بسيارىِ اجر و پاداش. در الكافى به سندى نيكو از على بن رئاب روايت شده است كه گفت : از امام صادق عليه السلام درباره آيه «و هر گرفتارى و مصيبتى كه به شما مى رسد، به سبب اعمال خودتان است و خدا از بسيارى از گناهان، گذشت مى كند» پرسيدم و گفتم: آيا به نظر شما گرفتارى هايى كه به على عليه السلام و بعدا به خانواده او رسيد، به سبب اعمال خود آنها بوده، در حالى كه آنان، خاندانى پاك و معصوم اند؟ فرمود : «پيامبر خدا، بدون آن كه گناهى كرده باشد، شبانه روز، صد بار به درگاه خدا توبه مى كرد و آمرزش مى طلبيد. همانا خداوند، اولياى خود را گرفتار مصائب مى كند تا به سبب آن، اجر و پاداششان دهد، بدون آن كه گناهى كرده باشند» ، همچون گناهان ما .