نيست ؟ پاسخ اين پرسش ، اين است كه به طور كلّى، كسانى كه گرفتار انحرافات اعتقادى و عملى هستند، به دو دسته تقسيم مى شوند : دسته اوّل ، مستضعفان اند ؛ يعنى كسانى كه به دليل ناآگاهى و نبود ابزار و امكانات لازم جهت شناسايى حق و پيروى از آن، دچار انحراف شده اند . دسته دوم ، معاندان اند؛ يعنى كسانى كه حق را مى شناسند و آگاهانه، به دليل هوسرانى و برترى جويى ، با آن مخالفت مى كنند ، و يا به ابزار و موقعيت شناسايى حق، دسترسى دارند ؛ ليكن بدان بى اعتنايى مى كنند و بر باطل مى مانند . در مورد دسته اوّل ، نه تنها دعا براى هدايت آنها ممدوح است؛ بلكه هرگونه تلاش براى آگاه سازى و تعليم و تربيت آنها ضرورى است. لذا پيامبر خدا، با آن همه آزارهايى كه از قوم خود ديد، براى هدايت آنها دعا مى كرد و مى گفت : اللّهُمَّ اهدِ قَومى فَإِنَّهُم لا يَعلَمونَ . [١] خداوند! قوم مرا راه نمايى كن؛ زيرا آنان نادان اند . مرحوم سيّد بن طاووس رحمه الله مؤلّف الإقبال، در اين باره، سخن بسيار زيبايى دارد و مى گويد : شبى ارجمند از ماه رمضان ، پس از گذشت مدّتى از تأليف اين كتاب (الإقبال) ، در سحرگاه ، مشغول دعا براى كسانى بودم كه لازم و نيكوست كه پيش از همه ، دعا براى آنان انجام گيرد ، و نيز براى خودم و براى هر كه لياقت اين توفيق را داشت كه دعايش كنم . به خاطرم گذشت كه ابتدا سزاوار است به آنانى دعا كنم كه مُنكر خدايند و نعمت هاى او را ناسپاسى مى كنند و حرمت او را سبُك مى شمارند و حكم او را

[١] نهج البلاغة : نامه ٥٣ .[٢] الخرائج و الجرائح: ج ١ص ١٦٤ ح ٢٥٢ ؛ تاريخ دمشق : ج ٦٢ ص ٢٤٧ .[٣] هود : آيه ٧٥ .[٤] ممتحنه : آيه ٨ .[٥] الإقبال : ج ١ ص ٣٨٤ .[٦] بحار الأنوار: ج ٧٥ ص ٣٣٤ ح ٦٩ .[٧] حلية الأولياء : ج ٦ ص ١٧٥ ، كنز العمّال : ج ١١ ص ١٩١ ح ٣١١٧٦ .[٨] . الرعد : ١١ .