حضرت رسول اكرم صلى الله عليه و آله توسط رجال موثق اهل سنت و يا به وسيله خاندان نبوت (كه شيعه افتخار پيروى آنان را دارد) به ما رسيده است، [١] شامل عددى به اين كلانى يعنى (حدود هشتاد هزار حديث) است، در صورتى كه پاره اى از احاديث، شامل چند مسئله يا چندين حكم اخلاقى و اجتماعى است. ضمنا اين تعداد، خاص ده كتاب حديث است كه نزد فريقين به اصطلاح صحيح و مورد عمل است در صورتى كه كتب كثيرى قبل يا بعد از صحاح سته و كتب اربعه توسط علماى فريقين نوشته شده است.

شروح كافى

بر كافى شروح و حواشى بسيارى نوشته شده است كه علامه تهرانى، حاج شيخ آقا بزرگ در كتاب شريف الذريعة نام ٩ شرح و ٢١ حاشيه را مرقوم داشته است كه ما ذيلاً از نظر خوانندگان مى گذرانيم: ١. شرح كافى (مرآة العقول) از علامه مجلسى، ملا محمد باقر بن محمد تقى (م ١١١١ق). اين شرح شامل بخش اصول و فروع كافى است و در ايران ضمن ٤ جلد در سال ١٣٢٥ هجرى چاپ سنگى شد و اخيرا در قطع وزيرى با چاپ حروفى در ٢٦ مجلد در تهران تجديد چاپ شده است. ٢. شرح كافى (الرواشح السماوية) از ميرداماد، محمد باقر بن محمد حسينى استرآبادى (م ١٠٤١ق) كه فقط شرح خطبه كافى و مصطلحات حديث است. اين شرح در ايران در سال ١٣٦١ هجرى چاپ شده است. ٣. شرح كافى موسوم به الصافى به فارسى از ملا خليل قزوينى كه تأليف آن مدت بيست سال طول كشيده است. [٢] به نوشته صاحب الذريعة تأليف اين كتاب از سال ١٠٦٤ هجرى شروع شده و تا ١٠٧٤ هجرى ادامه داشته است و ١٦ جلد آن، تا كتاب

[١] ابن خلدون، گر چه در كشف الظنون به نقل از ابن صلاح احاديث صحيح بخارى را ٧٢٧٥ حديث نوشته، ولى ظاهرا وى در نقل از ابن صلاح اشتباه كرده است.[٢] تقريب التهذيب، به نقل از علم الحديث.[٣] تقريب التهذيب، به نقل از علم الحديث.[٤] احاديث كافى ١٦١٩٩ (به نقل آقاى غفارى ١٥١٧٦)، من لا يحضره الفقيه ٥٠٤٤، تهذيب ١٣٥٩٠ (يا ١٥١٨١، غفارى) و استبصار ٥٥١١ حديث كه جمعا ٤٠٣٤٤ حديث است؛ گر چه احاديث استبصار نوعا در تهذيب آمده است.[٥] چه احاديث شيعه طبق گفته حضرت صادق عليه السلام (حديثنا حديث جدنا رسول اللّه ) همان دستورات نبوى است كه به لسان وارثان علم نبوت بيان و ابلاغ شده است.[٦] فهرست كتابخانه مدرسه سپهسالار، ج ١، ص ٢٦٦ و بعضى مجلدات خطى آن در كتابخانه آستان قدس موجود است.[٧] الذريعة، ج ١٤، ص ٢٧. سه نسخه خطى از آن به شماره هاى ١٦٩٧ و ١٦٩٨ و ٣٣٨٠ در كتابخانه مدرسه سپهسالار جديد تهران، موجود است (ريحانة الادب، ج ٤، ص ١٦٣).[٨] الذريعة، ج ١٤، ص ٢٨.[٩] اصول كافى، مقدمه، ص ٣٨.[١٠] فهرست كتابخانه مدرسه نواب، ضمن فهرست نسخه هاى خطى دو كتابخانه مشهد.