شناخت نامه کليني و الکافي - قنبری، محمد - الصفحة ٤٨٦
فاضل كنى در توضيح المقال [١] (ص ٢١)، تحقيقاتى درباره عده كه گاهى به جماعة نيز تعبير شده دارد؛ نيز علامه بحرالعلوم، ضمن يكى از فوائد رجاليه خويش عده كلينى را بيان كرده است. كلينى به وسيله «عدّة من اصحابنا» از سه نفر نقل حديث مى كند كه اشخاص عده و تعداد آنان به مناسبت نقل از اين سه تن تفاوت مى كنند. اين سه تن عبارتند از: احمد بن محمد بن عيسى، احمد بن محمد بن خالد برقى، و سهل بن زياد. اينك افراد هر يك از اين سه عده طبق نوشته علامه در خلاصة الاقوال (ص ١٣٢) به شرح ذيل آورده مى شود: عده اى كه از احمد بن محمد بن عيسى نقل مى كنند، محمد بن يحيى، على بن موسى الكميذانى، داوود بن كوره، احمد بن ادريس، على بن ابراهيم بن هاشم قمى هستند. عده اى كه از احمد بن محمد بن خالد برقى روايت مى كنند: على بن ابراهيم قمى، على بن محمد بن عبداللّه اذينه و احمد بن عبداللّه بن اميّه و على بن حسن هستند. عده اى كه از سهل بن زياد نقل حديث مى كنند: على بن محمد بن علان، و محمد بن ابى عبداللّه ، محمد بن حسن، و محمد بن عقيل كلينى هستند. در توضيح المقال، توضيح مى دهد كه شيخ عده كلينى منحصر به سه نفر نامبرده نيست، بلكه در مواردى به وسيله عده از غير اينان نقل حديث شده است. نيز فرموده: نسبت به بعضى افراد عده در كتب رجال، مدح و قدحى نرسيده است؛ ولى چون بعضى از افراد ديگر «در هر سه عده» توثيق شده اند، قهرا سند كلينى به وسيله آنان تا شخص منقول عنه، به اصطلاح متأخرين صحيح خواهد بود. [٢] اسامى عده كلينى را بعضى افاضل، ضمن ارجوزه اى (كه ذيلاً ملاحظه مى فرماييد) آورده اند: عدة احمد بن عيسى بالعدد خمسة اشخاص بهم تمّ السند
[١] اين كتاب، ضميمه رجال بوعلى كربلايى (منتهى المقال) چاپ شده است.[٢] علم الحديث، ص ٢١٨.