صورت سلبيه بيان كرد. درباره عدم تقواى اعتقادى آنها فرمود: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ امَنَّا بِاللَّهِ وَ بِالْيَوْمِ الْآخِرِ وَ ما هُمْ بِمُؤْمِنين» «١» گروهى از مردم كسانى هستند كه مى‌گويند: «به خدا و روز قيامت ايمان آورده‌ايم.» درحالى كه ايمان ندارند.
«اذا جاءَكَ الْمُنافِقُونَ قالُوا نَشْهَدُ انَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ انَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ انَّ الْمُنافِقيِنَ لَكاذِبُونَ» «٢» ؛ هنگامى كه منافقان نزد تو آيند مى‌گويند: «ما شهادت مى‌دهيم كه يقيناً تو رسول خدايى. و خداوند مى‌داند كه تو رسول او هستى، ولى خداوند شهادت مى‌دهد كه منافقان دروغگو هستند (و به گفته خود ايمان ندارند).
و درباره عدم تقواى عبادى و مالى آنها فرمود: «وَ ما مَنَعَهُمْ انْ تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقاتُهُمْ الَّا انَّهُمْ كَفَرُوا بِاللَّهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ لا يَأْتُونَ الصَّلوةَ الَّا وَ هُمْ كُسالى‌ وَ لا يُنْفِقُونَ الَّا وَ هُمْ كارِهُونَ» «٣» ؛ هيچ چيز مانع قبول انفاق‌هاى آنها نشد، جز اينكه آنها به خدا و پيامبرش كافر شدند و نماز به جاى نمى‌آورند جز با كسالت، و انفاق نمى‌كنند مگر با كراهت. همچنين درباره منافقان فرمود: آنها كسانى هستند كه با زبان ايمان آوردند نه با قلب: «يا ايُّهَا الرَّسُولُ لا يَحْزُنْكَ الَّذينَ يُسارِعُونَ فِى الْكُفْرِ مِنَ الَّذينَ قالُوا امَنَّا بِافْواهِهِمْ وَ لَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ» «٤» اى فرستاده (خدا)! آنها كه در مسير كفر شتاب مى‌كنند و با زبان مى‌گويند: «ايمان آورديم» و قلب آنها ايمان نياورده تو را اندوهگين نسازند.
در روز امتحان و زمان فداكارى در راه دين، اعتقادات حقيقى منافقان (يعنى كُفر) آشكار مى‌شود. «هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ اقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْايمانِ يَقُولُونَ بِافْواهِهِمْ ما لَيْسَ فى‌ قُلُوبِهِمْ» «٥» آنها در آن هنگام (جنگ) به كفر نزديك‌تر بودند تا به ايمان؛ به زبان خود چيزى مى‌گويند