ب- عدّه‌اى از مردم اساساً ايمان نياوردند و از روى طمع يا خوف تظاهر به اسلام نمودند. به همين جهت همواره، تلاش مى‌كردند مكتب نوبنياد اسلام را در جهت تأمين منافع خود سوق و گسترش دهند يعنى اسلام را وسيله‌اى براى كاميابى بيشتر خودشان از دنيا قرار دادند.
بدين سان مكتب اسلام در مقابل خود علاوه بر كفّار و مشركين (كه هرگز دست از شيطنت برنداشتند.) سه دسته از مسلمان‌نماها را نيز داشت كه در بازگشت فرهنگ جاهلى و تضعيف اسلام مؤثر بودند. و عمده حوادث معمّاگونه و اسرارآميز تاريخ اسلام از ناحيه اين مسلمانان ظاهرى طرّاحى و اجراء شده است كه جريان سقيفه بنى‌ساعده (غصب خلافت پيغمبر صلى الله عليه و آله) و حادثه خونين عاشورا مهمّ‌ترين آنها مى‌باشند. اين گروه‌ها عبارتند از:
١- افرادى كه از روى طمع اسلام را پذيرفتند و همواره در راستاى تأمين آرزوهاى خود قدم برمى‌داشتند.
٢- كسانى‌كه از روى خوف تظاهر به اسلام نمودند و پس از قدرت‌يابى مجدّداً به كفر برگشتند.
٣- افراد سست اعتقاد و كسانى‌كه در اثر سستى ايمان خواسته يا ناخواسته در خدمت كفر يا نفاق بودند.
دسيسه‌ها و توطئه‌هاى دو گروه نخست، تحت عنوان «نفاق» بحث خواهد شد. زيرا هر دو گروه در عدم ايمان به خدا و رسالت پيغمبر صلى الله عليه و آله مشتركند؛ گرچه علّت تظاهر به اسلام در آنها متفاوت است.