زمينههاى قيام امام حسين(ع)(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٨٦
بودهاند كه شهرتشان در زمان خودشان و زمانهاى بعد بهعنوان سخنسرا بوده است.» «١» اگر چه اسلام در شكل و قالب شعر و خطابه تأثير داشت لكن آنچه در اين زمينه داراى اهمّيت است تحوّل عميقى است كه اسلام از نظر محتوا و معنا در آنها ايجاد كرد.
اشعار و خطابههاى جاهلى عمدتاً در توصيف قبيله خودى و هجو قبيله بيگانه، و توصيف محيط و حيوانات اطراف او خلاصه مىشد. اسلام معارف بلند الهى، مسائل معنوى و اجتماعى، حكمتهاى انسانساز و مسائل اخلاقى را در قالب شعر و خطابه عنوان كرد. و قرآن كريم بهعنوان نمونه اعجاز ادبى در فصاحت و بلاغت خدمت بزرگى به شعرا و خطبا نمود. و شخص پيامبر صلى الله عليه و آله و خليفه او على بن ابىطالب عليه السلام اوّلين خطبههاى غرّاء و پرمحتوا را ايراد فرمودند.
امّا در زمينه كتابت، عرب جاهلى سابقه چندانى نداشت؛ و مطالب زيادى درباره نويسندگى نمىدانست. به بركت اسلام كتابت و نويسندگى نيز بين عربها رواج يافت و قرآن كريم به جهت توجّه دادن مسلمانان به نويسندگى در اوّلين آياتى كه بر پيامبر صلى الله عليه و آله نازل فرمود، قلم را بهعنوان وسيله تعليم و تعلم معرّفى كرد. «٢»