و در توبيخ مردمى كه طرفدار صلح بودند فرمودند: «شما همان كسانى هستيد كه حكميت را در صفّين بر پدرم تحميل كرديد.» «١» بنابراين موضع اوّليه امام عليه السلام در مقابل معاويه، جنگ بود و اين حقيقتِ تاريخى، غير قابل انكار است.
پيمان صلح‌ معاويه با به‌كارگيرى هواداران و وابستگان خود در عراق علاوه بر تهديد و تطميع مردم، با تبليغات وسيع زمينه صلح (و به‌دست آوردن ع زمينه‌هاى قيام امام حسين(ع)(ج‌١) ٣٣٩ قيام امام حسين عليه السلام بر ضد ظلم و فساد ص : ٣٣٦ راق بدون خونريزى) را آماده ساخت. معاويه با زيركى و حيله‌گرى كه داشت در ميان سپاه عراق شايعاتى مبنى بر صلح امام حسن عليه السلام مطرح كرد و نهايتاً به خود حضرت عليه السلام پيشنهاد نمود.
امام حسن عليه السلام با آگاهى از شرايط بد سپاه خويش پيشنهاد معاويه را با مردم در ميان گذاشت و اكثريت آنها را موافق صلح يافت. چنانكه امام عليه السلام مى‌فرمايد:
«ديدم كه اكثريت عظيم مردم متمايل به صلح بوده و از جنگ كراهت دارند من نيز نخواستم آنها را بر چيزى كه كراهت دارند وادارم.» «٢» وقتى امام عليه السلام سستى مردم را ديد، احساس كرد اگر با معاويه درگير شود ثمره جنگ چيزى به جز كشته شدن ياران مخلصش و نابودى بقيةالسلف نخواهد بود.
امام حسن عليه السلام در اين باره مى‌فرمايد:
«وَ لَوْلا ما اتَيْتُ لَما تُرِكَ مِنْ شيعَتِنا عَلى‌ وَجْهِ الْارْضِ احَدٌ الَّا قُتِلَ» «٣» اگر چنين نمى‌كردم احدى از شيعيان ما در روى زمين باقى نمى‌ماند و همه كشته مى‌شدند.
مكر و خدعه ديگر معاويه اين بود كه كاغذ سفيد امضاء شده براى امام حسن عليه السلام فرستاد. «٤» و هرگونه تعهّدى را پذيرفت. گفت: هدف تو از خلافت چيست؟ مگر