زمينههاى قيام امام حسين(ع)(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٥
شمرده مىشد و تا زمانى كه انتقام نمىگرفتند شراب، زنان و بوى خوش را بر خود حرام مىكردند. «١» و شعر عبدالعُزى الطائى به همين مطلب اشاره دارد:
اذا ما طَلَبْنا تَبْلَنا عِنْدَ مَعْشَرٍ ابَيْنا حِلابَ الدَّرِ اوْ نَشْرَبَ الدَّما «٢» و گاهى به خاطر چيز اندكى انسانى را مىكشتند داستانهاى فراوانى در اين مورد نقل شدهاست كه علاقمندان مىتوانند به كتاب المحبّر از محمّد بن حبيب مراجعه فرمايند. او مىگويد: «در بين اعراب جاهلى آموزش قتل و جنايت داير بودهاست.» وى تعدادى از فتّاكين و قتّالين عصر جاهلى را نام مىبرد و ابوالخريف را جزء مربّيان قتل و جنايت مىشمارد. «٣» قرآن كريم به صراحت از اين مشكل عصر جاهلى سخن گفته است:
«وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ اذْ كُنْتُمْ اعْداءً فَالَّفَ بَينَ قُلُوبِكُمْ فَاصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ اخْواناً وَ كُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَانْقَذَكُمْ مِنْها» «٤» و نعمت (بزرگ) خدا را بر خود، به ياد آريد كه چگونه دشمن يكديگر بوديد، و او ميان دلهاى شما، الفت ايجاد كرد، و به بركت نعمت او، برادر شديد. و شما بر لبِ حفرهاى از آتش بوديد، خدا شما را از آن نجات داد.
مورّخين از درگيريهاى دراز مدت اوس و خزرج و قبايل ديگر سخن گفتهاند كه در اينجا مجال ذكر آنها نيست.
عمر فروخ مىنويسد: «جنگ نزد عرب جاهلى قانون حيات و يكى از راههاى ارتزاق شمرده مىشد و معيار حقّ قدرت بود و قدرتمندان با هر كس و تا هر زمان كه مىخواستند مىجنگيدند.