زمينههاى قيام امام حسين(ع)(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٣٦
«رَبَّنا انَّنا اطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَرائَنا فَاضَّلُونَا السَّبيلا» «١» پروردگارا ما اطاعت از رؤسا و بزرگانمان كرديم و آنان ما را گمراه كردند.
مؤلف «الهجاءِ والهجاؤن فى الجاهليه» مىنويسد: «زندگى در جاهليت بسيار روشن و صريح بود؛ در جامعه جاهلى تنازع بقا و قانون بقاى اصلح، حاكم بود.» «٢» به ديگر سخن، در جامعه بدوى حجاز، نظام جنگل حكم مىكرد: «قوى غالب بود و ضعيف مغلوب؛ شبيخون، غارت و كشتار بىرحمانه، فخر و مباهات شمرده مىشد؛ و كريم به كسى مىگفتند كه نيرومند و داراى نيزه، زن، پسر و مال بود. ثروت اندوزى معمولًا با خشونت و خونريزى همراه بود. اين ويژگىهاى اجتماع بدوى وقتى با فقدان حكومت مركزى و قوانين عادلانه همراه مىشد، زمينه را براى زمامدارى لجام گسيخته حكّامِ محلى پديد مىآورد. «٣» تفصيل اين مطالب در بخش زمينههاى سياسى قيام امام حسين عليه السلام خواهد آمد.