فَرائِضَكَ مُحَرَّفَةً عَنْ جِهاتِ اشْراعِكَ، وَ سُنَنَ نَبِيِّكَ مَتْرُوكَةً» «١» بار خدايا اين مقام و جايگاه (نماز عيد و جمعه) براى جانشينان و برگزيدگان تو است و (خلفاء جور) جاهاى امناء و درستكاران تو را ربودند ... (بر اثر غصب خلافت) برگزيدگان و جانشينان تو شكست خوردند و حقّشان از دست رفت؛ حكم تو را تبديل كرده، كتاب تو را دور انداخته، واجبات را از مقاصد و راه‌هاى روشن تو تغيير داده، و سنّت‌هاى پيامبرت را متروك ساخته‌اند.
اجتهادات بى‌اساس‌ با منزوى شدن اهل بيت عليهم السلام و منع كتابت و حديث، راه براى اجتهادهاى بى‌پايه فراهم گرديد و بدعت‌هاى زيادى از اين طريق در حوزه معارف اسلامى پديدار گشت.
قبل از ذكر موارد عينى اين مطلب، توضيحى مختصر درباره اجتهاد ممنوع و مشروع، ارائه مى‌گردد؛ تا اجتهاد ممنوع با اجتهادى كه مورد تأييد پيامبر صلى الله عليه و آله بوده است مشتبه نشود.
اجتهاد در اصطلاح فقه اسلامى به‌كار بردن همت و كوشش، در راه پى بردن به احكام و قوانين فرعى شرعى از منابع و ادلّه استنباط مى‌باشد. به عبارت ديگر اجتهاد استنباط احكام فرعى شرعى از طريق ادلّه قطعى و يا ظنّى موجود در شرع مقدّس است. «٢» اين نوع اجتهاد به هيچ وجه در مقابل كتاب و سنّت: يعنى نصّ قطعى «٣» نيست و مورد تأييد عقل و شرع مى‌باشد و در مكتب تشيّع نيز پذيرفته شده است.
امّا اجتهادى كه ممنوع است به‌معناى تقنين و تشريع قانون است يعنى مجتهد حكمى را كه در كتاب و سنّت نيست با فكر و رأى خودش وضع كند. اين را در اصطلاح «اجتهاد رأى» مى‌گويند. از آنجا كه اهل سنّت احكامى را كه به‌وسيله كتاب و سنّت تشريع شده محدود، و وقايع و حوادثى را كه پيش مى‌آيد نامحدود مى‌دانند منابع ديگرى براى‌