زمينههاى قيام امام حسين(ع)(ج1) - جمعی از نویسندگان - الصفحة ٤٨
مىگويند: «آنچه از پدران خود يافتهايم، ما را بس است.» و درباره امم پيشين فرمود:
«وَ كَذلِكَ ما ارْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ فى قَرْيَةٍ مِنْ نَذيرٍ الَّا قالَ مُتْرَفُوها انَّا وَجَدْنا اباءَنا عَلى امّةٍ وَ انَّا عَلى اثارِهِمْ مُقْتَدُونَ» «١» و اين گونه در هيچ شهر و ديارى پيش از تو پيامبر انذاركنندهاى نفرستاديم مگر اينكه ثروتمندان مست و مغرور آن گفتند: «ما پدران خود را بر آيينى يافتيم و به آثار آنان اقتدا مىكنيم.» و روز قيامت اظهار مىدارند:
«رَبَّنا انَّا اطَعْنا سادَتَنا وَ كُبَرائَنا فَاضَلُّونَا السَّبيلا» «٢» پروردگارا ما از سران و بزرگان خود اطاعت كرديم و آنان ما را گمراه ساختند! و در مورد تبعيّت افراد از ظنّ و گمان بهجاى فكر و استدلال قرآن كريم مىفرمايد:
«انْ تَتَّبِعُونَ الَّا الظَّنَ انْ انْتُمْ الَّا تَخْرُصُونَ» «٣» شما جز از خيالات باطل خويش پيروى نمىكنيد و جز به گزافه و دروغ سخن نمىگوييد.
و همچنين مىفرمايد:
«وَ ما يَتَّبِعُ اكْثَرُهُمْ الَّا ظَنّاً انَّ الظَّنَّ لا يُغْنى مِنَ الْحَقِّ شَيْئاً» «٤» اكثر اين مردم جز از خيال و گمان باطل از چيزى پيروى نمىكنند. درصورتىكه گمان و خيالات موهوم، كسى را بىنياز از حق نمىگرداند [و به علم و يقين نمىرساند].
گواه ديگر بر اينكه مردم عصر جاهلى از ظنّ و گمان بهجاى فكر و منطق بهره مىبردند. استفاده آنها از قياس به جاى برهان است آنها با اين طرز فكر قدرت خدا را با قدرت خودشان مقايسه مىكردند و با تعجّب مىگفتند: «مَنْ يُحْيِى الْعِظامَ وَ هِىَ رَميمٌ» و خداوند متعال در پاسخ فرمود: «قُلْ يُحْييهَا الَّذى انْشَأَها اوَّلَ مَرَّةٍ» «٥»