«به‌زودى آنان‌كه ستم كردند خواهند دانست كه به كدامين سرانجام دچار خواهند شد.» «١» و سقيفه نيز به‌عنوان يك پديده اجتماعى، ناگهانى تحقّق پيدا نكرد و ريشه‌هاى آن را بايد در عصر جاهليت و جريانات سياسى و اجتماعى عصر نبوّت جست و جو كرد. در حقيقت سقيفه پيامد بازگشت معيارها و ملاك‌هاى جاهلى بود.
امام على عليه السلام در اين زمينه مى‌فرمايد:
«الا وَ انَّ بَلِيَّتَكُمْ قَدْ عادَتْ كَهَيْئَتِها يَوْمَ بَعَثَ اللَّه نَبِيَّهُ» «٢» آگاه باشيد! تيره‌روزى‌ها درست همانند زمان بعثت پيغمبر صلى الله عليه و آله بار ديگر به شما روى آورده است.
از اين ديدگاه، همه بدبختى‌ها، انحرافات و بدعت‌هايى كه متوجّه اسلام گرديد و همه ستم‌هايى كه بر اولياء خدا رفت، به سقيفه مى‌رسد و همه بدبختى‌هاى بعد از هجرت به جريانات قبل از هجرت، و همه مشكلات قبل از هجرت به بعضى از صناديد قريش منتهى مى‌شود كه منافقانه اظهار اسلام كردند. امام درباره اين عناصر فاسد در جامعه اسلامى و فرصت جويى آنان براى رجعت‌طلبى فرمود:
«... ما اسْلَمُوا وَ لكِنِ اسْتَسْلَمُوا وَ اسَّرُوا الْكُفْرَ، فَلَمَّا وَجَدُوا اعْوانًا عَلَيْهِ اظْهَرُوهُ» «٣» اينان مسلمان نشدند بلكه فقط تظاهر به مسلمانى كردند و كفر در دل پروراندند و آنگاه كه يار و همدستانى يافتند كفر پنهان خويش را آشكار نمودند.
رويدادهاى پس از رحلت رسول خاتم صلى الله عليه و آله اين حقيقت را تصديق مى‌كند كه عوامل رجعت طلب براى برگرداندن سنّت‌ها و عقايد دوران كهن با جدّيت تلاش كردند و عدّه‌اى از افراد ضعيف‌الايمان نيز به خاطر سستى اعتقاد با سكوت خويش زمينه را براى قدرت‌يابى گروه نخست فراهم نمودند و به تدريج جامعه اسلامى به تباهى كشيده شد.