البته، اينكه عملًا پيرامون يك حادثه چه مقدار تحقيق و بررسى صورت گيرد، به ميزان اهمّيت و حساسيت و نقش آن حادثه در تاريخ و فرهنگ يك ملّت و يا ملّت‌هاى جهان بستگى دارد.
در اين رابطه قيام آرمانى امام حسين عليه السلام به‌عنوان يكى از مهم‌ترين حوادث جهان و نيز از مهم‌ترين حوادث تاريخ اسلام بعد از بعثت نبى خاتم صلى الله عليه و آله است. لذا براى مسلمانان بويژه شيعيان جهان از اهميت فوق‌العاده‌اى برخوردار است. در واقع، قيام عاشورا نه‌تنها در عصر آن حضرت عليه السلام دفاعى جانانه از اسلام و هويت جامعه اسلامى بود، بلكه امام حسين عليه السلام با نهضت حكيمانه و خونين خود براى هميشه تاريخ، دژى استوار و تسخيرناپذير در برابر همه شيطنت‌ها و تزويرهاى دشمنان خارجى و داخلى اسلام و مسلمانان بنا كرد. از اين رو جا دارد جوانب مختلف اين دژ استوار، جهت بهره‌بردارى بهتر و كامل‌تر، هر چه بيشتر شناخته و حراست گردد.
موضوع اين تحقيق‌ در اين تحقيق اجمالًا عوامل و زمينه‌هاى تحقق نهضت عاشورا مورد بحث و بررسى قرار گرفته است. چه اينكه در اين باره مطالب گوناگونى ابراز شده است، برخى از محققان علت اصلى قيام امام حسين عليه السلام را دعوت مردم كوفه دانسته‌اند و برخى ديگر، درخواست بيعت يزيد از امام عليه السلام را مهم‌ترين عامل شمرده‌اند و برخى، انحرافات سياسى و فرهنگى را علت تامّه قيام عاشورا مى‌دانند و برخى عوامل قومى و قبيله‌اى را مطرح كرده‌اند. به هر حال، هر كس از زاويه خاصى به اين نهضت الهى نگريسته، و مطالبى اظهار كرده است و كمتر اثرى ملاحظه شده است كه به مجموع عوامل و علل پرداخته باشد. «١» لذا اين مسأله مقتضى تحقيقى جامع و همه‌جانبه بود.