مقايسه دو دوره جاهليت و اسلام و علل گسترش اسلام - بینش، عبدالحسین - الصفحة ٢٣
مردم چنين جوامعى نمىشود گفت: دانش ندارند، با اينكه دانش دارند: بىخردند.
دوره جاهليّت جاهليت نامى است كه قرآن كريم بر دوره تاريخى پيش از اسلام نهاده است.
گذاردن اين نام بر اوضاع قبل از اسلام به منظور بيان تفاوتهاى اساسى و عميق آن عصر با اوضاع پس از ظهور اسلام است. «١» اين امر در ميان بيشتر جوامع معمول است، چنان كه ما نيز امروزه به دوره سلطنت خاندان پهلوى دوره طاغوت مىگوييم كه بر اساس مقايسه با جامعه پس از انقلاب و حاكميّت ولايت فقيه و برقرارى نظام جمهورى اسلامى است. بطور معمول اين گونه نامگذاريها بيانگر حالت تنفر و انزجار از دوره پيشين است.
مورّخان به دوره زمانى دويست سال قبل از بعثت تا آغاز بعثت يا تا هجرت و تأسيس حكومت اسلامى در مدينه، دوره جاهليت مىگويند. «٢» واژه جاهليت در قرآن كريم نيز در سورههاى مدنى به كار رفته است. «٣» واين نشان مىدهد كه استعمال اين واژه در ميان مسلمانان پس از هجرت معمول شده است. «٤» همچنين موّرخان براى جاهليت نيز چند دوره در نظر گرفتهاند: دوره نزديك به اسلام كه مدّت دويست سال بود و دوره پيش از آن كه جاهليت قديم نامگذارى شده است. «٥» وضع عمومى عرب در دوره جاهليّت عرب عصر جاهليّت، در نهايت انحطاط اخلاقى به سر مىبرد و جز اندكى از سنتهاى پسنديده و سجاياى اخلاقى در ميان آنان چيزى باقى نمانده بود. معيشت آنها