درس شانزدهم نيروهاى مسلح‌ نخستين تاريخى كه انسان سلاح در دست گرفت، به زمانهاى بسيار دور بر مى‌گردد؛ ظاهراً هر وقت و هر جا انسانى وجود داشته، بناچار براى حفظ خود تدابيرى انديشيده و ابزارى فراهم كرده است. به موازات رشد و پيشرفت علوم انسانى در زمينه‌هاى مختلف، ابزار و آلات دفاعى آن نيز پيشرفتى شگرف و چشمگير داشته است.
نيروهاى مسلح به شكل امروزى خود، پديده جامعه صنعتى غرب مى‌باشد، غربيها دراثر جنگهاى فراوانى كه بين آنها واقع مى‌شد كم‌كم به اين فكر افتادند كه گروههايى را تنها براى كارهاى نظامى مهيا كنند، زندگى آنها را تأمين كنند و تعليمات نظامى را به آنها بياموزند تا هميشه براى تهاجم به سرزمينهاى رقيب آماده باشند؛ بدين وسيله كم‌كم «ارتش» بشكل كنونى در غرب متداول شد و به تدريج بر حسب ضرورت در ديگر نقاط جهان نيز شكل گرفت، بگونه‌اى كه هم اكنون كمتر كشورى را مى‌توان يافت كه نيروى نظامى منسجمى نداشته باشد.
كشور ايران، نخستين بار در زمان صفويان، با سلاحهاى مرگبار جديد آشنا شد. ايران در زمان قاجاريه در پى تحمل شكستهاى مكرّر از روسيه تزارى، احساس بيشترى به تقويت بنيه نظامى و مجهز شدن به سلاحهاى روز كرد و سرانجام در حكومت ننگين پهلوى، بخش زيادى از سرمايه ملّت در جهت منافع منطقه‌اى بيگانگان، صرف تقويت بنيه نظامى و تجهيز ارتش به سلاحهاى آمريكايى گشت.
نيروهاى مسلّح در ايران اسلامى با رشد و پيشرفتى كه بعد از پيروزى انقلاب اسلامى كردند و ايثار و فداكارى كه در صحنه‌هاى مختلف انقلاب و جنگ تحميلى از خود نشان‌