پاسخ يك پرسش‌
در اينجا طرح اين پرسش مفيد است، كه اگر اوضاع عصر رسالت چنين بود كه ترسيم شد و منافقان انواع توطئه‌ها را عليه اسلام و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله طرّاحى مى‌كردند و خطر عظيمى براى جهان اسلام به حساب مى‌آمدند، چرا رسول الله صلى الله عليه و آله آنها را مفتضح نكرد و مانع شركتشان در جنگ‌ها نشد و به مردم معرّفى ننمود؟
با دقّت در نكات ذيل پاسخ اين سؤال روشن خواهد شد.
١- اگر پيامبر صلى الله عليه و آله با منافقان برخورد علنى مى‌كرد، اين كار به‌معناى گشوده شدن جبهه جديد در مقابل اسلام بود. و از آنجا كه اين نيروها از تشكيلات درونى مسلمانان كاملًا آگاه بودند و قوّت و ضعف آنها را مى‌دانستند به مراتب خطرناك‌تر از يهوديان و مشركان ديگر بودند و از اين ناحيه خطر جدّى متوجّه اسلام و مسلمانان مى‌گرديد.
٢- اگر حضرت رسول صلى الله عليه و آله منافقان را در مدينه رها مى‌كرد و همراه خود به جنگ‌ها نمى‌برد؛ يقيناً خطرى كه از باقى ماندن آنها در مدينه متوجّه اسلام مى‌شد بزرگ‌تر بود.
چنان كه در جنگ ت
زمينه‌هاى قيام امام حسين(ع)(ج‌١) ١٢٩ ب: توطئه منافقان ..... ص : ١٢٩
بوك وقتى حضرت صلى الله عليه و آله به عدّه‌اى از آنها اجازه داد در مدينه بمانند، مجبور شد على عليه السلام، قهرمان ميدان‌هاى نبرد را در مدينه بگذارد تا از شيطنت منافقان جلوگيرى نمايد. با اين حال، آنها مسجد ضرار را ساختند و اگر پيك الهى نمى‌آمد خطرى بزرگ متوجّه اسلام مى‌گرديد.
٣- وقتى وجود آنها تهديد جدّى عليه دين نبود و تظاهر به اسلام مى‌كردند؛ و علناً با اسلام نمى‌جنگيدند، پيامبر صلى الله عليه و آله به آنها فرصت مى‌داد تا شايد به فطرت خود برگردند و ايمان واقعى بياورند. به‌عنوان نمونه پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله به عدّه‌اى زمين و مال مى‌داد (مؤلّفة قلوبهم) تا به اسلام گرايش پيدا كنند.
پيامبر صلى الله عليه و آله آنقدر بزرگوارانه با افراد برخورد مى‌كرد كه روزى عمرو بن العاص گمان كرد بهترين صحابه رسول الله صلى الله عليه و آله است! از اين رو گُمان خود را با حضرت مطرح نمود و