كه در دل‌هايشان نيست.
و در سوره مائده فرمود: «فَتَرَى الَّذينَ فى‌ قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ يُسارِعُونَ فيهِمْ يَقُولُونَ نَخْشى‌ انْ تُصيبَنا دائِرَةٌ» «١»
كسانى را كه در دل‌هايشان بيمارى است مى‌بينى كه در (دوستى با) آنان، (كفّار) بر يكديگر پيشى مى‌گيرند، و مى‌گويند: «مى‌ترسيم حادثه‌اى براى ما اتّفاق بيفتد».
منافق از آن جهت كه علاوه بر شك، اهل خدعه، خيانت و دروغ نيز هست پست‌ترين جايگاه را در جهنّم دارد: «انَّ الْمُنافِقينَ فِى الدَّرَكِ الْاسْفَلِ مِنَ النَّارِ» «٢»
و حضرت على عليه السلام درباره ويژگى‌هاى منافقان فرمود: «اى بندگان خدا! شما را به تقوا و پرهيزكارى سفارش مى‌كنم، و از منافقان برحذر مى‌دارم زيرا آنها گمراه و گمراه كننده‌اند، خطاكار و خطا اندازند، به رنگ‌هاى گوناگون بيرون مى‌آيند، و به قيافه و زبان‌هاى متعدّد خودنمايى مى‌كنند، و از هر وسيله‌اى براى فريفتن و در هم شكستن شما استفاده مى‌كنند، و در هر كمينگاهى به كمين شما مى‌نشينند، بد باطن و خوش ظاهرند، و در نهان براى فريب مردم گام برمى‌دارند. از بيراهه‌ها حركت مى‌كنند و گفتارشان به ظاهر شفابخش، امّا كردارشان دردى است درمان‌ناپذير! بر رفاه و آسايش مردم حسد مى‌ورزند و (اگر بر كسى) بلايى وارد شود خوشحالند، و اميدواران را مأيوس مى‌كنند آنها در هر راهى كشته‌اى دارند و در هر دلى راهى و در هر مصيبتى اشك ساختگى مى‌ريزند. مدح و تمجيد را به يكديگر قرض مى‌دهند و انتظار پاداش و جزا مى‌كشند اگر چيزى بخواهند اصرار مى‌ورزند؛ و اگر ملامت كنند پرده‌درى مى‌نمايند.
اگر سرپرستى به عهده‌شان گذارده شود از حدّ تجاوز مى‌كنند در برابر هر حقّى باطلى و در برابر هر دليل قطعى شبهه‌اى؛ براى هر زنده‌اى قاتلى، براى هر درى كليدى و براى هر شبى چراغى تهيه كرده‌اند، با اظهار يأس و بى‌رغبتى مى‌خواهند به مطامع‌