فرهنگ موضوعى احاديث امام مهدى - کورانی عاملی، علی - الصفحة ٧٩٢

مقصود از ترك در احاديث عصر ظهور

پيشتر ترجيح مي‌دادم مقصود از آنها ترك‌هاى تركيه ، روس و مناطق شرقى اروپاست ، زيرا در منابع اسلامى از اينان به امم ترك تعبير مي‌گردد . ولى اكنون بر اين باورم كه بايد در تمامى احاديث مربوط به آنان قرائن را بررسى كرد و ديد آيا مقصود تركان تركيه هستند يا عموم ترك‌ها .

تركان مغول

در روايات رسول‌خدا و اميرالمؤمنين ( ٨ ) سخن از اينان آمده است ، ابن‌حماد نيز برخى از آنها را نقل مي‌كند ، الفتن ١ / ٢٢٠ از مكحول از رسول‌خدا ( ٦ ) مي‌آورد : « تركان دو خروج دارند ؛ در يكى آذربايجان را ويران مي‌كنند ، و در ديگرى اسب‌هايشان را در كنار فرات مي‌بندند ، و پس از آن هيچ تركى نخواهد بود . . .

ارطاة گويد : سفيانى با ترك‌ها مي‌جنگد ، آنگاه بر دستان مهدى ريشه كن مي‌شوند . اين اولين پرچمى است كه مهدى آن را مي‌بندد و به سمت تركان مي‌فرستد . . .

عبد الله بن عمرو گويد : تنها يكى از ملاحم باقى مانده است ، سر آغاز آن هجوم ترك به جزيره است . » ( ١ ) ( ١ ) . همان ١ / ٢٧٣ و ٢ / ٦٧٧ و ٦٨٣ و الملاحم و الفتن / ٩٩ ، ١٩١ و ٣٧٠

ابن‌حماد در ادامه رواياتى را نقل مي‌كند كه بر هجوم مغول بر بلاد مسلمين منطبق است ، لكن او ظهور حضرت مهدي ( ٧ ) را به دنبال آن مي‌داند . او امام ( ٧ ) را يك طرف نبرد قرقيسيا با سفيانى معرفى مي‌كند و حال آنكه چنين نيست .

الفتن ١ / ٢٢٢ از ابن‌مسعود : « چون ترك و خزر به جزيره و آذربايجان ، و روم هم به عمق و اطراف آن آيند ، مردى از قيس از اهالى قنسرين با روميان مي‌جنگد و سفيانى در عراق با اهل مشرق ، و هر قسمتى به دفع دشمن مشغول است . . .

حذيفه گويد : چون گروه نخست تركان را در جزيره ديديد ، با آنها بجنگيد تا شكستشان دهيد ، يا آنكه خداوند آنان را از شما دفع كند ، زيرا آنان حرم را رسوا مي‌كنند ، و اين علامت خروج اهل مغرب و شكست پادشاهى آنان است . » و ديگر عباراتى چنين .