فرهنگ موضوعى احاديث امام مهدى - کورانی عاملی، علی - الصفحة ٦٢٤

جزيره كه مركز حركت اوست ، نام منطقه‌اى در مرزهاى عراق با سوريه است . وقتى در كتب تاريخ و حديث جزيره بدون اضافه مي‌آيد ، اين منطقه از آن فهميده مي‌شود كه نام‌هاى ديگر آن جزيره‌ى ربيعه و ديار بكر است ، و در صورتى به معناى جزيرة العرب خواهد بود كه با اضافه بيايد .

ظاهر اين عبارت كه مأواى او تكريت است ، آن است كه وى بدان مي‌گريزد . مؤيد اين مطلب آنكه تكريت به مركز حركت وى يعنى جزيره نزديك است .

در بحار الانوار و غيبت شيخ طوسى لفظ تكريت آمده است ، لذا آنچه در برخى نسخ كريت و يا كويت آمده تصحيف تكريت مي‌باشد .

اين حديث صريح در آن است كه عوف پس از راه اندازى حركت خويش ، در مسجد دمشق به قتل مي‌رسد ، لذا خروج او از رخدادهاى بلاد شام است كه ارتباطى با عراق نيز دارد .

بحران گرسنگي ، هراس و مرگ در نزديكي‌هاى ظهور

مسند احمد ٢ / ٢٦٢ از ابو هريره از پيامبر ( ٦ ) نقل مي‌كند : « عراق قفيز و درهم خود را منع مي‌كند . شام مد و دينار خود را ، و مصر اردب و دينار خود را منع مي‌كنند ، و شما از همان جا كه آمده‌ايد باز خواهيد گشت ، اين جمله‌ى اخير را سه مرتبه فرمود ! گوشت و خون ابو هريره بدان گواهى مي‌دهد . » ( ١ ) ( ١ ) . مشابه آن صحيح مسلم ٨ / ١٧٥ ، سنن ابو داود ٣ / ١٦٦ ، السنن فى الفتن ٦ / ١١١٨ و سنن بيهقى ٩ / ١٣٧

الجمع بين الصحيحين ٢ / ٣٨٦ از ابو نضره : « نزد جابر بن عبد الله بوديم كه گفت : نزديك است قفيز و درهمى براى عراق جمع نشود ، گفتيم : از كجا ؟ گفت : عجم از آن منع كنند ، سپس ادامه داد : نزديك است دينار و مدّى براى شام جمع نشود ، باز پرسيديم : از كجا ؟ و او گفت : از روم . »

آنچه در اين گزارش دوم آمده نادرست است .

يعنى اعراب با بحرانى اقتصادى روبرو مي‌شوند و وصول مواد غذايى از عراق و شام و مصر به حجاز ممنوع مي‌شود ، و مسلمين به فقر پيش از اسلام باز مي‌گردند .

اگر اين گزارش صحيح باشد ، سخن از منابع تأمين حجاز در آن دوران مي‌راند .