کشف المحجة یا فانوس (ترجمه کشف المحجة لثمره المهجه) - سید بن طاووس - الصفحة ٩

اشاراتى كه در اين كتاب به نكات دينى و اخلاقى شده است مجموعه فرهنگ اسلام راستين است كه مقبول همه مسلمانان متفكر و پارساست با اين ترازوى دقيق ميتوان ارزش ادعاى كسانى را كه به غلط خود را ترازودار بد و خوب كردار مردم مى‌پندارند به درستى سنجيد.

در اين كتاب مى‌بينى كه به نمونه شرف و بشرى، ترازوى «احد خو» يعنى على امير مؤمنان (ع) و فرزندان او كه درود خداى بر آنان باد، ناكس‌ترين افراد، چه ناروايى‌ها روا داشته‌اند! و مى‌بينى كه آن حوادث، نقطه‌هاى عطف تاريخ بوده و هر يك مسير نيكبختى بشر را منحرف كرده است.

بخشهاى اين كتاب هر يك لبريز از معانى علمى و دقايق اخلاقى است.

مثلا يكى از افكار جالب سيّد بزرگوار در اين رساله اينست كه هر كس بايد لحظه بلوغ شرعى خود را كه مشيّت الهى تاج پر افتخار تكليف بر تارك او مى‌نهد جشن بگيرد. در تاريخ زندگانى هر كس، آن دم زمان پايدار نيكبختى است كه پروردگار جهان او را به شرف تكاليف انسانى و نيايش به درگاه مقدّس خود توفيق عنايت مى‌فرمايد، اما چنين معمول شده است كه مردم، روز تولّد را جشن بگيرند.

لحظه تولّد، براى همه موجودات يكسانست. امّا، آدمى را آن لحظه، لحظه قدسى و دم نيكبختى است كه به تشريف بندگى پروردگار و تكليف اجتماعى سرافراز مى‌گردد.

اين فرزانه گرانقدر، در اين كتاب علّت دورى جستن خود را از كار قضا و فتوى شرح مى‌دهد و مطلب بسيار مهم اجتماعى را، كه انتخاب اداره‌كننده ملت است، تشريح مى‌كند كه چه كسى را و چگونه بايد براى اداره جامعه برگزيد.

بخصوص از نوشته‌هاى اين حكيم فرزانه، القاى آيين جوانمردى و شيوه فداكارى است كه آيين تبار و ملت اوست (مراجعه شود به انوار الساطعه تأليف علّامه حاج آقا بزرگ در كلمه «ابن طاوس»).

فردوسى جهانشمول اين معنى را با اين دو بيت القا ميكند:

فرزندم: هر بخشى از اين كتاب فصلى از فرزانگى، و آزادگى و طومارى از مردمى‌