همگان به سوى خدا توبه كنيد و باز گرديد، شايد كه رستگار شويد.» و در آيه ٥٥ سوره سى و نهم (زمر) فرموده است «و برگرديد به سوى پروردگار خود و اسلام آوريد پيش از آنكه عذاب به شما برسد و سپس يارى كرده نشويد.» و خداوند متعال در آيه ٨ سوره شصت و ششم (تحريم) فرموده است «اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد توبه كنيد به سوى خدا، توبه خالص. شايد كه پروردگار شما بپوشاند و درگذرد از گناهان شما.» پيامبر ٦ فرموده‌اند: خداى جل جلاله چنين مى‌فرمايد: من خدايم، خدايى جز من نيست. من پادشاهان را آفريده‌ام و دلهاى ايشان در دست من است. هر قوم كه مرا فرمان برند، دلهاى پادشاهان (هيأت حاكمه) را بر ايشان مهربان قرار مى‌دهم و هر گروهى كه از من سرپيچى و نافرمانى كنند، دلهاى پادشاهان را نسبت به ايشان سخت و خشن قرار مى‌دهم. همانا خود را با دشنام دادن به پادشاهان سرگرم مكنيد.

به سوى من باز گرديد و توبه كنيد تا دلهاى آنان را بر شما مهربان قرار دهم.[١] امير المؤمنين على ٧ فرموده است، در دنيا دو امان از عذاب خداوند سبحان وجود دارد كه يكى از آن دو از دسترس شما بيرون شده است. بر شما باد كه به امان دوم دست زنيد و توسل جوييد. امانى كه در دسترس بود و به آسمان بر شد، پيامبر ٦ است و آن امان كه باقى مانده، استغفار است.[٢] خداوند متعال در آيه ٣٤ سوره هشتم (انفال) فرموده است «و تا هنگامى كه تو ميان ايشانى، خداوند آنان را عذاب نمى‌كند و تا هنگامى كه آنان استغفار مى‌كنند، خداوند آنان را عذاب نمى‌كند.» و در دنيا خيرى نيست مگر براى دو تن، نخست كسى كه اگر گناهى مى‌كند آن را با توبه، تدارك و جبران مى‌كند و كسى كه به انجام نيكى‌ها پيشى مى‌گيرد و به هر كس سعادت توبه عطا شود، از پذيرفته شدن آن محروم نمى‌شود و به هر كس سعادت استغفار ارزانى شود، از آمرزش محروم نمى‌شود[٣] و اين موضوع در آيه ١١١ سوره چهارم (نساء) آمده است «هر كس بدى يا بر خود ستم كند و سپس از خداوند آمرزش خواهى كند، خدا را آمرزنده مهربان خواهد يافت» و در آيه ٢٢ همان سوره فرموده است «همانا پذيرش توبه بر خداوند براى آنانى است كه به‌

[١]. به نقل از امالى صدوق، در بحار الانوار، ص ٣٤١، ج ٧٥، آمده است. م.

[٢]. به نقل از مناقب سبط ابن جوزى، در بحار الانوار، ص ٦٧، ج ٧٨، آمده است. م.

[٣]. نهج البلاغه، چاپ مرحوم فيض الاسلام، صفحات ١١١٨ و ١١٤١. م.