مى‌روياند، همچنان كه آب گياه را مى‌روياند و پرورش مى‌دهد، شنيدن سخن ياوه، بد زبانى، پيوستگى به درگاه قدرتمند و شكار كردن.[١] و همان حضرت فرموده‌اند: چهار چيز قلب را مى‌ميراند، گناه بر گناه و بسيارى مشورت با زنان يعنى بسيار گفتگو كردن با آنان، ستيز و مجادله كردن با نادان- كه سخنى تو مى‌گويى و سخنى او مى‌گويد و هرگز به سوى خير بر نمى‌گردد- و همنشينى با مردگان. گفته شد: اى رسول خدا! مردگان چه كسانى هستند؟ فرمودند: هر توانگر خوش گذران.[٢] و فرموده‌اند: از نشانه‌هاى شقاوت، خشكى چشم و سنگينى دل و آزمندى در طلب روزى و اصرارورزيدن بر گناه است.

امير المؤمنين على ٧ فرموده‌اند: اين دلها افسرده و ملول مى‌شود، همچنان كه بدنها خسته مى‌شود و همانا دل‌ها را روى كردن و پشت كردنى است، هر گاه روى آورد آن را به انجام كارهاى مستحب هم واداريد و هر گاه پشت كرد، فقط به انجام كارهاى واجب واداريد و به همان اكتفاء كنيد.[٣] امام باقر فرموده است، هيچ چيزى براى دل تباه‌كننده‌تر از خطا و گناه نيست، دل با خطا مى‌آميزد و سرانجام گناه بر آن چيره مى‌شود و پايين آن را بالا و بالاى آن را پايين مى‌كند.[٤] پيامبر فرموده‌اند: مؤمن هر گاه مرتكب گناهى مى‌شود، نقطه سياهى در دلش پديد مى‌آيد. اگر توبه و استغفار كند و از گناه دست بدارد، آن نقطه از ميان مى‌رود و قلبش صيقل مى‌خورد و اگر بر گناه بيفزايد، آن نقطه هم افزوده مى‌شود و اين همان زنگى است كه خداوند در كتاب خود آن را ياد كرده و فرموده است «نه چنين است كه آنچه كسب كرده‌اند بر دلهايشان زنگار بسته است.[٥]» و فرموده‌اند: هر كارى را حق و حقيقتى است و هيچ بنده به حقيقت اخلاص نمى‌رسد مگر اينكه دوست نداشته باشد كه در هيچ كارى كه براى خدا انجام مى‌دهد

[١]. روايت در خصال صدوق، ص ٢١٤، ج ٥، همراه با ترجمه آقاى كمره‌يى آمده است. م.

[٢]. روايت در خصال صدوق، ص ٢١٤، ج ٥، همراه با ترجمه آقاى كمره‌يى آمده است. م.

[٣]. در دو حكمت از حكمتهاى امير المؤمنين على٧ در صفحات ١١١٧ و ١٢٢١ نهج البلاغه، چاپ آقاى فيض الاسلام، آمده است. م.

[٤]. به نقل از محاسن برقى در مشكاة الانوار طبرسى، ص ٢٥٥، آمده است. م.

[٥]. در تفسير مجمع البيان طبرسى، ص ٤٥٣، ج ٩ و ١٠، چاپ بيروت، آمده است. م.