ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٥٢ - مجلس دوم، در شناختن خداوند
سخن در باره صفات خداوند متعال
بدان كه خداوند متعال قادر است، به اين دليل كه صدور فعل از او صحيح است و حال آنكه براى ديگران انجام افعال او ناممكن است، و صحت و درستى كردار دليل بر قدرت فاعل آن كار است.
و خداوند متعال در سوره حج مىفرمايد: «اى مردم! مثلى زده شد. گوش به آن فرا دهيد. به تحقيق كسانى را كه غير از خداوند فرا مىخوانيد (مىپرستيد) هرگز نمى- توانند بيافرينند مگسى (پشهيى) را و اگر چه اجتماع كنند براى آن كار و اگر از ايشان آن مگس چيزى را بربايد نمىتوانند از آن رها كنند، ناتوان آمد عابد و معبود.
نشناختند خدا را حق شناختن او، به درستى كه خداوند هر آينه تواناى غالب است.»[١] و منظور اين است كه امكان باز داشتن خداوند از كارى فراهم نيست.
و خداوند متعال در سوره فرقان مىفرمايد: «و اوست آنكه آفريد از آب انسانى را و براى او نژاد و پيوندى قرار داد و پروردگار تو تواناست.»[٢] و خداوند در سوره روم مىفرمايد: «پس بنگر به سوى آثار رحمت خدا.
چگونه زنده مىكند زمين را پس از مرگش. به درستى كه هر آينه زندهكننده مردگان است و او بر هر چيزى تواناست.»[٣] و در سوره زمر مىفرمايد: «همانا او عزيز و بسيار آمرزنده است.» قبلا بيان كرديم كه عزيز يعنى توانايى كه او را نمىتوان از كار باز داشت. آيات ديگر قرآنى كه در باب حدوث عالم و اجسام گذشت دليل بر قدرت و توانايى خداوند متعال است و واجب است كه خداوند متعال عالم باشد كه افعال او استوار و درست است و تفاوتى در آن نيست و سزاوار است كه خداوند عالم باشد. خداوند متعال در سوره بقره مىفرمايد: «و او به همه چيز عالم است.» و باز در همان سوره است كه «به درستى كه من مىدانم آنچه را شما نمىدانيد.» و «خداوند از آنچه مىكنيد غافل نيست.» و در سوره آل عمران مىفرمايد: «به درستى كه بر خداوند چيزى در آسمان و زمين پوشيده نيست. اوست كه شما را در رحمها به هر گونه كه خواهد تصوير مىكند.» و در سوره مائده مىفرمايد: «اين براى آن است كه بدانيد خداوند آنچه را كه در آسمانها و زمين
[١]. آيه ٧٤ سوره بيست و دوم.
[٢]. آيه ٥٧ از سوره بيست و پنجم.
[٣]. آيه ٥٠ از سوره سى ام.