ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٥١ - مجلس دوم، در شناختن خداوند
فرموده است: به خدا سوگند براى آنان نماز نگزاردند و روزه نگرفتند، ولى آنان براى ايشان حلالى را حرام و حرامى را حلال كردند و بدون اينكه بدانند آنان را پرستيدند.»[١] از امام صادق ٧ روايت شده كه امير المؤمنين على ٧ فرموده است: هر كس دين خود را از دهان مردم فرا گرفته باشد، همان مردم (مردان) آن را زايل مىكنند و هر كس دين خود را از كتاب و سنت فرا گرفته باشد، كوهها زايل مىشود و ايمان او زايل نمىشود.
و روايت شده است كه ابو شاكر ديصانى[٢] به حضور امام صادق ٧ آمد و به ايشان گفت: شما يكى از ستارگان درخشانى و پدر و نياكانت ماههاى تابان بودند و مادر و جدههاى مادريت خردمندان نامور بودند و عنصر تو از گرامىتر عناصر است. چون نام دانشمندان برده شود، همه انگشتها به سوى تو اشاره مىكند. اكنون اى درياى ژرف بيكران! به من بگو كه دليل بر حادث بودن جهان چيست؟ امام صادق ٧ فرمودند: به نزديكترين اشياء به آن استدلال مىشود. ابو شاكر گفت: چگونه؟ امام صادق ٧ تخم- مرغى خواستند و آن را بر كف دست نهادند و فرمودند: اين حصارى سر بسته است كه درون آن پردهيى لطيف است و سپس پرندهيى به زيبايى طاوس از آن بيرون مىآيد.
آيا چيزى داخل آن شده است؟ ديصانى گفت: نه. امام صادق فرمود: اين دليل بر حدوث عالم است. ديصانى گفت: نيكو و مختصر خبر دادى و گفتى و پسنديده گفتى و به خوبى مىدانى كه ما نمىپذيريم مگر چيزهايى را كه با چشم و گوش و بينى و زبان و دست خود احساس كنيم، يا آنكه بيان آن در دلها مصور و از طريق روايات به يقين استنباط شود. امام صادق ٧ فرمودند: حواس پنجگانه را ذكر كردى و حال آنكه آنها بدون دليل سودى نخواهد داشت، همچنان كه تاريكى بدون چراغ از ميان نمىرود.[٣]
[١]. براى اطلاع بيشتر از نمونههاى ديگر اين روايات به تفسير تبيان طوسى و مجمع البيان طبرسى و صفحه ١٢٠ جلد ٢ تفسير برهان مراجعه شود. م.
[٢]. ديصانيه: از مكتبهاى فكرى نزديك به مكتب مانى كه معتقد به دو اصل نور و ظلمت بودهاند. كلمه ديصان نام رودخانهيى است. براى اطلاع بيشتر رك. به: صفحه ٤٠٤ الفهرست نديم، چاپ تجدد تهران و صفحه ٢٥٠ جلد اول ملل و نحل شهرستانى چاپ ١٩٦٧ ميلادى مصر. م.
[٣]. نخستين حديثى است كه در كتاب توحيد صدوق، باب اثبات حدوث العالم آمده است. م.