ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٥٠١ - مجلس چهلم، در آداب و امور پراكنده ديگر
نداى نماز بلند كنيد آن را مسخره و بازيچه مىگيرند و اين بدان سبب است كه ايشان مردمى هستند كه نمىانديشند و عقل ندارند.» مفسران در اين مورد گفتهاند، معمولا كافران به هنگام نماز مؤمنان جمع مىشدند و با استهزاء مىگفتند نماز بگزاريد، نماز مگذاريد. ركوع بكنيد، ركوع مكنيد. سجده بكنيد، سجده مكنيد، و خداوند اين آيه را نازل فرمود[١].
بدان كه ندا دادن بر پنج گونه است: نداى خداوند و نداى پيامبر ٦ و نداى اسرافيل و نداى ابراهيم ٧ و نداى مؤمنان. نداى خداوند آن است كه در آيه هفتم سوره «تحريم» فرموده است «هان! اى مؤمنان به درگاه خداوند توبه نصوح (با خلوص و دوام) كنيد.» ندا و اذان گفتن رسول خدا ٦ آن است كه در آيه سى و يكم سوره «احقاف» از قول ايشان آمده است كه «اى قوم ما! شما هم دعوت خدا را بپذيريد و به او ايمان آوريد.» نداى ابراهيم ٧ آن است كه در آيه بيست و هفتم سوره «حج» آمده است «و مردم را براى اداى مناسك حج فرا خوان! پياده و سواره از هر راه دور به سوى تو آيند.» نداى اسرافيل آن است كه در آيه چهل و يكم سوره «ق» آمده است «و به نداى روزى كه منادى حق (اسرافيل) از مكان نزديك ندا كند گوش فرا دار.» نداى مؤمنان در آيه پنجاه و هشتم سوره «مائده» است كه مىفرمايد «و چون ندا دهيد (اذان گوييد) براى نماز.» و خداوند در آيه سى و سوم سوره «فصلت» چنين فرموده است «چه كسى نيكو گفتارتر از آن كس است كه به سوى خدا فرا خواند و نيكوكار باشد و بگويد همانا من از تسليمشدگان به فرمان خدايم.» امام باقر ٧ فرموده است: هر كس براى رضاى خداوند ده سال اذان بگويد، خداوند به همان مقدار كه چشم او مىبيند و صدايش در آسمان پخش مىشود، از خطاهايش مىبخشد و هر خشك و ترى كه صداى اذان او را بشنود او را تصديق مىكند و براى او، به شمار كسانى كه در مسجدى كه او در آن اذان گفته است سهمى است و براى او به شمار همه كسانى كه با صداى او نماز گزارند
[١]. در صفحه ٢٥٩ جلد ٤ تفسير ابو الفتوح رازى چاپ مرحوم آقاى شعرانى هم همين روايت با اندك تفاوتى آمده است. م.