و بدان كه خداوند در قرآن دلايل بسيارى در مورد حادث بودن جهان و اثبات وجود خويش و صفات خود و چيزهايى كه نسبتش به آن جايز است و چيزهايى كه نسبتش به آن جايز نيست بيان فرموده است كه بيش از مقدارى است كه ما نقل كرديم و ما همه آن را از بيم طولانى شدن كلام نياورديم و به خواست خداوند متعال در همين اندازه كفايت است و سزاوار است كه خردمند در اين آيات تفكر و دقت كند تا براى او علم به وجود خداوند متعال حاصل شود و بداند آنچه متكلمان گفته‌اند بيرون از قرآن و اخبار صحيح نيست، زيرا متكلمان مى‌گويند دقت و نگريستن در باره شناخت خداوند متعال واجب است و راهى براى شناخت خداوند جز همين دقت نيست و خداوند يا به ضرورت معلوم است يا به استدلال. اگر به ضرورت معلوم باشد لازم است همه خردمندان در اين موضوع يكسان بينديشند، همان گونه كه هر خردمند و عاقلى مى‌داند ذراع بزرگتر از وجب است و ده بيشتر از يك است و اگر به استدلال معلوم شود همان گونه است كه بيان كرديم و خداوند متعال در سوره اعراف مى‌فرمايد: «آيا نمى‌نگرند در پادشاهى (اقطار و اكناف) آسمانها و زمين و به آنچه خداوند آفريده است و اينكه شايد نزديك شده باشد مدت (اجل) ايشان؟ پس به كدام سخن بعد از آن مى‌گروند؟»[١] با اين آيه خداوند مكلفان را بر حذر مى‌دارد كه هيچ گاه از تفكر و انديشيدن غفلت نورزند، زيرا از اينكه مرگ ايشان فرا رسد در امان نيستند و بايد همواره آماده شناخت به اندازه لازم باشند. و باز خداوند در سوره فرقان مى‌فرمايد: «آيا به سوى پروردگار خود نمى‌بينى كه چگونه كشيد سايه را و اگر مى‌خواست هر آينه آن را ساكن قرار مى‌داد. سپس گردانيديم آفتاب را بر آن دلالت‌كننده. پس فرا گرفتيم آن را به سوى خود فرا گرفتن آسان.»[٢] و خداوند متعال در سوره روم مى‌فرمايد: «آيا نمى‌انديشند در خودشان و نه در اينكه خداوند آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست به راستى آفريده است ....»[٣]

[١]. آيه ١٨٥ سوره هفتم.

[٢]. آيات ٤٨ و ٤٩ سوره بيست و پنجم.

[٣]. بخشى از آيه ٨ سوره سى‌ام.