خواهد بود در مورد جانشين او؟ گفتم: فدايت گردم از چه نظر؟ فرمود: زيرا شخص او را نمى‌بينيد و نام بردنش براى شما حلال نيست. گفتم: پس چگونه بايد از او ياد كنيم: فرمود: بگوييد حجت خاندان محمد ٦.[١] محمد بن اسماعيل و حكيمه دختر امام محمد تقى ٧ كه عمه امام حسن عسكرى است و ابو عمرو عمرى و ابو على بن مطهر و ابو عبد الله بن صالح و ابراهيم بن ادريس و جعفر بن على و ابو نصر طريف خادم، همگى امام زمان ٧ را ديده‌اند و گروهى از ايشان صفت قد و بالاى آن حضرت را هم نقل كرده‌اند.

براى پيش از قيام آن حضرت نشانه‌هايى روايت شده است كه از جمله آنها خروج سفيانى و كشته شدن حسنى و اختلاف بنى عباس با يك ديگر بر سر امور دنيايى و خورشيد گرفتگى روز نيمه رمضان و گرفتگى ماه در شبهاى آخر ماه كه بر خلاف قاعده است و فرورفتگى در ناحيه بيداء (صحرا)[٢] و در ناحيه خاور و ثابت ماندن خورشيد از هنگام نيم روز تا هنگام عصر و طلوع خورشيد از باختر و كشته شدن نفس زكيه همراه هفتاد تن از نيكوكاران، پشت دروازه كوفه‌[٣] و سر بريدن مردى از بنى هاشم ميان ركن و مقام و فرو ريختن ديوار مسجد كوفه و به جنبش آمدن پرچمهاى سياه از ناحيه خراسان و خروج يمانى و ظهور مغربى در مصر و تصرف او تمام منطقه شام را و فرود آمدن تركان در منطقه جزيره و فرود آمدن روميان در منطقه رمله و طلوع ستاره‌يى در خاور كه همچون ماه نورانى خواهد بود و سپس چنان خميده خواهد شد كه گويى دو گوشه آن به يك ديگر مى‌رسد و آشكار شدن پرتوى سرخ در آسمان و پراكنده شدن آن در افق و آشكار شدن آتشى عمودى در خاور و باقى ماندن آن سه يا هفت روز در آسمان و لگام گسيختگى اعراب و تصرف كردن آنان سرزمينها را و خروج ايشان بر سلطان عجم و كشتن مردم مصر امير خود را و ويران شدن شام و برافراشته شدن سه پرچم در آن و درآمدن پرچمهاى قبيله قيس و ديگر اعراب در مصر و

[١]. اين روايت در امالى صدوق و به نقل از آن در بحار الانوار، چاپ جديد آمده است. م.

[٢]. بيداء: نام صحرايى شنزار ميان مكه و مدينه است و به مكه نزديك‌تر است. براى اطلاع بيشتر، رك. به: معجم البلدان، ص ٣٢٦، ج ٢، چاپ ١٩٠٥ ميلادى، مصر. م.

[٣]. در باره محمد بن عبد اللَّه بن حسن بن حسن بن على بن ابى طالب٧ معروف به نفس زكيه و صريح و قيام او مراجعه كنيد به: صفحات ١٥٧ تا ١٦٠ مقاتل الطالبيين، ابو الفرج اصفهانى، چاپ ١٣٨٥ قمرى، نجف. م.