از معنى اين آيه به من خبر بده كه چون مى‌فرمايد «و هر كس مستوجب خشم من گرديد، همانا خوار و هلاك شده است.»[١] مقصود از خشم خداوند چيست؟ امام باقر فرمودند: خشم خداوند يعنى عقاب او بر گناهكاران. اى عمرو! هر كس تصور كند كه خداوند را چيزى تغيير مى‌دهد، به تحقيق كافر شده است.[٢] و روايت شده است كه نافع بن ازرق‌[٣] به حضور امام باقر آمد و مقابل ايشان نشست تا از مسائلى در مورد حلال و حرام بپرسد. امام باقر ضمن گفتگوى با او فرمودند: به اين خوارج بگو چرا و به چه دليل جدا شدن از على ٧ را روا دانستيد و حال آنكه قبلا در اطاعت از او و در پيشگاه او خونهاى خود را نثار مى‌كرديد و با نصرت او به خداوند تقرب مى‌جستيد؟ آنان به تو خواهند گفت او در دين خدا حكم تعيين كرد.

به آنان بگو خداوند متعال در شريعت پيامبرش در امورى حكم قرار داده و دو مرد را براى اين كار مقرر داشته و فرموده است: «بفرستيد حكمى از اهل مرد و حكمى از اهل زن كه اگر قصد اصلاح داشته باشند خدا ايشان را به توافق رساند.»[٤]، پيامبر ٦ هم سعد بن معاذ را در مورد بنى قريظه داور فرمودند و او در آن مورد چنان داورى كرد كه خداى عز و جل هم حكم او را تأييد فرمود. آيا نمى‌دانيد كه امير المؤمنين على ٧ به هر دو داور فرمان داد كه بر طبق احكام قرآنى حكم كنند و از آن درنگذرند و شرط فرمود كه هر حكمى را كه مخالف قرآن باشد رد خواهد فرمود، و چون به آن حضرت گفتند:

كسانى را داور كردى كه بر ضد تو داورى كردند، فرمود: من ايشان را داور قرار ندادم، بلكه قرآن را داور قرار دادم. خوارج چگونه معتقدند كسى كه به هر دو داور فرمان داده است بر طبق احكام قرآن داورى كنند و با آنان شرط كرده است هر حكمى را كه مخالف با قرآن باشد نخواهد پذيرفت گمراه شده است و آيا غير از بهتان است؟ نافع بن ازرق گفت: به خدا سوگند اين استدلال و سخن را نشنيده بودم و به خاطر من هم نگذشته بود و ان شاء الله كه اين حق است.

[١]. بخشى از آيه ٨١ سوره بيستم( طه). م.

[٢]. در ارشاد مفيد، ص ٢٤٠ آمده است. م.

[٣]. نافع بن ازرق درگذشته ٦٥ هجرى است، يعنى پيش از امامت حضرت باقر٧.

قاعدتا اين روايت از اين جهت قابل تأمل است. شايد پسر او يا كس ديگرى از خوارج باشد. براى اطلاع بيشتر مراجعه كنيد به منابعى كه در الاعلام زركلى آمده است. م.

[٤]. اين آيه ٣٥ سوره چهارم( نساء) است، كه در مورد بروز اختلاف ميان زن و شوهر است. م.