ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٢٨ - مجلس اول، درباره ماهيت عقل
مستمندان ارزانى نمىدارند، اينان در طبقه سوم آتشند. برخى از علما نسبت به دانش خود همچون ستمگران و پادشاهان رفتار مىكنند و اگر چيزى از سخن او را رد كنند يا نسبت به كارى از كارهاى او كوتاهى شود خشمگين مىشوند، اينان در طبقه چهارم دوزخند. برخى از علما احاديث يهوديان و مسيحيان را فرا مىگيرند كه به آن وسيله دانش و حديث ايشان مايه گيرد و افزون شود، اينان در طبقه پنجم دوزخند.
برخى از علما خود را در معرض فتوى دادن قرار مىدهند و مىگويند از ما بپرسيد و حال آنكه ممكن است يك كلام هم درست نگويند و خداوند كسانى را كه كارى را بخود مىبندند دوست ندارد، اينان در طبقه ششم دوزخند. برخى از علما دانش خود را سنگ فلاخن و تير قرار مىدهند، اينان در طبقه هفتم دوزخند.
امام باقر ٧ فرمودهاند، كه پيامبر ٦ فرمودهاند: خداوند به چيزى برتر از عقل پرستش نشده است و مؤمن عاقل نخواهد بود مگر آنكه ده خصلت در او از علم وجود داشته باشد:[١] خير از او مورد آرزو باشد و از شر او ايمن باشند. نيكى و خير اندك را از غير خود بسيار بشمرد، و نيكى و خير بسيار را از خود اندك شمرد.
در همه عمر خويش از جستجوى دانش خسته نشود. خود را در جستجوى نيازمندىها ديگر نسازد. فروتنى نزد او دوستتر از عزت و توانگرى باشد و فقر دوستتر از ثروت. بهره او از دنيا قوت روزانه اوست و خصلت دهم كه بسيار مهم و ارزشمند است اين است كه هيچ كس را نبيند مگر اينكه بگويد او از من بهتر است و به هر حال مردم دو گروهند، برخى از او بهتر و پرهيزگارترند و برخى از او بدتر و فرومايهتر، هر گاه كسى را ببيند كه از او بهتر و پرهيزگارتر باشد، براى او فروتنى و تواضع كند تا به او ملحق شود و هر گاه كسى را ببيند كه از او بدتر و فرومايهتر است بگويد اين ظاهر اوست، شايد باطن او خير باشد و فرجامش به نيكى باشد، و اگر چنين كند همانا برترى يافته و بر مردم روزگار خود سرورى خواهد داشت.
و پيامبر ٦ فرمودهاند: هر كس از امت من چهل حديث از سنت من حفظ كند، من روز رستاخيز شفيع او خواهم بود.[٢]
[١]. صفحه ١٠٨ جلد اول بحار چاپ آقاى آخوندى به نقل از خصال صدوق آمده است. م.
[٢]. اين حديث را ابن عبد البر از قول ابن عمر نقل كرده است. رك به: محجة البيضاء حاشيه صفحه ١٥، ج ١. م.