مردم كيست؟ فرمودند: آن كس كه علم مردم را با علم خود جمع كند.[١] از امام صادق در باره اين حديث كه از پيامبر ٦ نقل شده است كه فرموده‌اند برترين جهادها گفتار عدلى در حضور امام ستمگر است، پرسيدند. فرمود: مقصود آن است كه او را به اندازه معرفتش پند و اندرز دهد به شرط آنكه بپذيرد و در غير آن صورت چيزى بر عهده او نيست.

پيامبر ٦ فرموده‌اند: اشراف امت من كسانى هستند كه قرآن مى‌دانند و شب زنده‌داران. همچنين پيامبر ٦ فرموده‌اند: كسانى كه قرآن مى‌دانند سرشناسان مردم بهشتند، و نيز فرموده‌اند: بهترين عبادت آموختن علم دين است، و هم فرموده‌اند: دو كلمه را تحمل كنيد، كلامى حكمت‌آميز از شخص نادان و كلامى نابخردانه از شخص حكيم و از آن درگذريد.[٢] پيامبر ٦ فرموده‌اند: دو گروه از امت من اگر صالح باشند همه امت صالحند و چون فاسد باشند همه امت فاسدند. گفته شد اى رسول خدا آن دو گروه كدامند؟ فرمود: فقيهان و اميران.[٣] و همان حضرت فرموده‌اند: در زندگى خيرى نيست مگر براى دو تن، عالمى كه فرمان او را ببرند و مستمعى كه گوش دهد.[٤] امام صادق ٧ فرموده است: ترا از دو خصلت نهى مى‌كنم كه در آن دو مردان هلاك شده‌اند. نخست اينكه خدا را به باطل اطاعت كنى (آيين باطلى را دين خدا پندارى)، دو ديگر آنكه چيزى را كه نمى‌دانى براى مردم فتوى دهى.

امير المؤمنين ٧ فرموده است: دو گروه از مردم دنيا پشت مرا شكسته‌اند، گروهى كه به زبان دانا و در نهان فاسقند و گروهى كه نادان و پارسايند. آن يكى با زبان خود فسق خويش را پوشيده مى‌دارد و اين يكى با زهد خويش نادانى خود را، بنا بر اين از عالم تبهكار و پارساى نادان پرهيز كنيد كه اينان مايه فتنه هر فريب- خورده‌اند و من شنيدم رسول خدا ٦ مى‌فرمود: اى على! هلاك امت من به دست منافقان داناست.

[١]. صدوق( رضي الله عنه) در خصال آورده است، به نقل از صفحه ١٦٧ جلد اول بحار الانوار. م.

[٢]. ابن شعبه حرانى در تحف العقول( ص ٤١، چاپ ١٣٩٤ قمرى، قم) آورده است. م.

[٣]. ابن شعبه حرانى در تحف العقول( ص ٣٦، چاپ ١٣٩٤ قمرى، قم) آورده است. م.

[٤]. صدوق در خصال نقل كرده است، به نقل از صفحه ١٦٨ جلد اول بحار الانوار. م.