ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ١٥ - مقدمه مترجم
علامت اختصارى آن هم «ضة» است.
اين كتاب كه به گفته خود فتال در باره اصول و فروع دين و زهد و مواعظ نوشته شده است از جهتى شبيه امالىهايى است كه پيش از آن تأليف شده است، با اين تفاوت كه پيوستگى موضوع سخن در آن كاملا رعايت شده است، از جهتى هم شبيه احياء علوم الدين غزالى است. اين كتاب نود و شش مجلس است. سه مجلس اول در باره ماهيت عقل و فضل آن و معرفت خداوند و شگفتىهايى است كه بر بزرگى خداوند دلالت دارد.
مجالس چهارم تا ششم در باره نبوت است. از مجلس هفتم تا يازدهم مباحث مربوط به حضرت امير المؤمنين طرح شده و مجلس دوازدهم در باره ايمان حضرت ابو طالب و شرح حال فاطمه بنت اسد است. مجالس سيزده تا شانزده شرح حال و مناقب حضرت زهرا ٧ است و از مجلس هفدهم تا سى و يكم شرح حال و مناقب ائمه اطهار بررسى شده و در مجالس ديگر فروع دين و امور اخلاقى طرح شده و با مراجعه به فهرست اجمالى كتاب كه در اول هر جلد آمده است از آن مىتوان آگاه شد.
با آنكه معمول نبوده است كه مؤلفان كتابهاى و مآخذى را كه از آن بهره گرفتهاند نام ببرند ولى با مطابقه مطالب روضة الواعظين با كتابهاى تاليفشده پيش از آن به خوبى روشن مىشود كه فتال مطالب خود را از آثار بزرگان علماى شيعه رضوان الله عليهم برداشته است و از آثار اين اشخاص بيشتر بهرهمند شده است:
١- از محمد بن يعقوب كلينى و كتاب اصول كافى او ٢- از شيخ صدوق و كتابهاى امالى، خصال، عيون اخبار الرضا، كمال الدين، و معانى الاخبار او ٣- از مسعودى و اثبات الوصيه او ٤- از شيخ طوسى و كتاب الاقتصاد او ٥- از شيخ مفيد و امالى و ارشاد او.
بخشها و رواياتى بدون كوچكترين تغييرى عينا از اين مآخذ در روضة الواعظين آمده است و در مواردى هم آنها را تلخيص كرده است و گاه مطالبى را از دو كتاب نقل كرده است. مثلا مجلس مقتل حضرت سيد الشهداء ٧ را از امالى صدوق و ارشاد مفيد استفاده كرده و مطالب آن دو كتاب را با هم در آميخته است.
مجالس اين كتاب بر طبق موضوع آن از لحاظ كميت مختلف است، برخى مانند مجلس دوم مفصل و برخى مانند مجلس نوزدهم مختصر است.
در مجالس گاهى پيوستگى تاريخى رعايت نشده است، يا در نسخههايى كه ملاك چاپ هم قرار گرفته چنين تنظيم شده است، مثلا مجلس مربوط به تولد حضرت ختمى مرتبت ٦ پس از مجلس بعثت ايشان آمده است. ضمنا در مورد سيره رسول خدا ٦ به اختصار كوشيده و از جنگها (مغازى و فتوح) بحث نشده است.
ضمن اظهار اينكه هيچ روايت سست و نادرستى نقل نكرده، اسناد روايات را به كلى حذف كرده و نياورده است و اين كار استفاده از كتاب را براى عموم مردم آسانتر كرده و تا حد زيادى موجب شيوايى نثر آن شده و تكرار نام راويان پيوند مطالب را از هم نگسيخته است.