ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٩ - مقدمه مترجم

مقدمه مترجم‌

بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌

الحمد لله رب العالمين و الصلاة و السلام على محمد خاتم النبيين و على اهل بيته الطاهرين المعصومين.

پيش از آنكه در باره شرح حال و آثار محمد بن حسن فتال نيشابورى مؤلف كتاب روضة الواعظين مطلبى نوشته شود اشاره مختصرى به اوضاع سياسى و اجتماعى قرن پنجم و نيمه اول قرن ششم هجرى سودمند است تا براى خوانندگان گرامى موضوع كشته شدن اين مرد عالم به دست برادرزاده نظام الملك بيشتر روشن گردد.

چهره واقعى بنى عباس كه نخست با شعار «الرضا من آل محمد» و با وعده‌هاى آنچنانى براى رفع ظلم و تبعيض نژادى بر قدرت دست يافتند، بسيار زود آشكار شد.

آنان دست به كشتار بزرگان خاندان على ٧ زدند و رفتارشان با خاندانهاى ايرانى هم چنان بود كه نيازى به بيان آن نيست. در نتيجه چنان شد كه در گوشه و كنار شنيده مى‌شد كه «يا ليت جور بنى مروان عادلنا» و آزادگانى چون دعبل خزاعى مى‌گفتند:

خليفگان عباسى به ستيزه آشكار خود نسبت به آل امير المؤمنين على ٧ و شيعيان اعم از زيديه و سادات حسنى و اسماعيليه و واقفيه و اثنى عشريه و با ايرانيان ادامه دادند و با مراجعه به كتابهايى چون تاريخ يعقوبى و تاريخ طبرى و مروج الذهب مسعودى و مقاتل الطالبيين ابو الفرج اصفهانى و كامل ابن اثير مى‌توان نمونه‌هاى آن را ديد.

در اين ميان هر گاه خاندانهايى چون آل بويه و نظاير ايشان به قدرت مى‌رسيدند وضع سر سپردگان و شيعيان خاندان عصمت و طهارت بهتر و آسوده‌تر مى‌شد.

هر چند بنى عباس، از چيرگى عنصر ترك و غلامان ترك نژاد هم خاطره خوشى نداشتند و چيرگى ايشان بر خليفه چنان شد كه در كوى و بر زن اين ترانه به گوش مى‌رسيد:

[١]. عيون اخبار الرضا، شيخ صدوق( رضي الله عنه) ص ٢٥١، ج ٢، چاپ ١٣٧٧ قمرى.

[٢]. مروج الذهب، مسعودى، ص ٣٢٥، ج ٧، چاپ باربيه دومينار، پاريس، افست ١٩٧٠ تهران.