نمى‌افتد؟ گفتند: ما بر خواسته‌هاى نفسانى خود پيروزشده‌ايم و نفس‌هاى خويش را لگام بردبارى زده‌ايم. پرسيد: چرا همگان هم عقيده‌ايد و چگونه راه و روش شما مستقيم و راست است؟ گفتند: به اين سبب است كه دروغ نمى‌گوييم و نسبت به يك ديگر مكر نمى‌ورزيم و هيچ يك از ديگرى غيبت نمى‌كنيم. گفت: به من بگوييد چرا ميان شما هيچ مستمند و بينوا نيست؟ گفتند: از اين روى كه ما اموال خود را برابر تقسيم مى‌كنيم. پرسيد: چرا ميان شما هيچ تندخو و خشنى نيست؟ گفتند: نتيجه فروتنى و افتادگى است. پرسيد: سبب آنكه عمر شما از همه درازتر است چيست؟

گفتند: بدين سبب است كه حق را گردن مى‌نهيم و به دادگرى حكم مى‌كنيم. پرسيد:

چرا گرفتار خشكسالى و قحطى نمى‌شويد؟ گفتند: به سبب آنكه از آمرزش خواهى غفلت نمى‌كنيم. پرسيد: چرا بيتابى نمى‌كنيد؟ گفتند: به آن سبب كه ما خويشتن را براى بلا و گرفتارى آماده ساخته‌ايم و خود خويشتن را تسليت و آرامش مى‌دهيم.

پرسيد: چرا آفتها به شما نمى‌رسد؟ گفتند: از اين روى كه جز به خدا توكل نمى‌كنيم و از ستارگان و منازل بروج، طلب باران نمى‌كنيم. گفت: اى قوم! به من بگوييد آيا پدران شما همين گونه رفتار مى‌كردند؟ گفتند: آرى، آنان را چنين ديديم كه به مستمندان خود رحم مى‌كردند و با بينوايان مواسات مى‌ورزيدند و از هر كس كه به آنان ستم كرده بود، درمى‌گذشتند و به هر كس كه نسبت به ايشان بدى كرده بود، نيكى مى‌كردند و براى بدكاران خود آمرزش خواهى مى‌كردند و پيوند خويشاوندان را رعايت مى‌كردند و امانت را مسترد مى‌داشتند و همواره راست مى‌گفتند و هيچ گاه دروغ نمى‌گفتند و بدين سبب بود كه خداوند كارشان را اصلاح فرمود. ذو القرنين ميان ايشان تا هنگام مرگ خويش مقيم شد و به هنگام مرگ پانصد ساله بود.[١] امير المؤمنين على ٧ فرموده است، اى مردم! بترسيد از خدايى كه چون سخن بگوييد مى‌شنود و چون چيزى را در ضمير خود نهان داريد، مى‌داند و به ياد مرگ باشيد، همان چيزى كه چون از آن بگريزيد به شما خواهد رسيد و اگر در جايى مقيم باشيد، شما را فرو مى‌گيرد و اگر شما آن را فراموش كنيد، او شما را ياد مى‌كند.[٢]

[١]. در علل الشرائع، ص ١٦١، و امالى صدوق( رضي الله عنه)، ص ١٠٣ و به نقل از آن دو منبع در بحار الانوار، ص ١٧٥، ج ١٢، آمده است. م.

[٢]. نهج البلاغه، ص ١١٦٨، چاپ مرحوم فيض الاسلام. م.