و سال دوازده ماه است، نخست محرم و به اين سبب آن را محرم نام نهاده‌اند كه جنگ در آن حرام است. پس از آن ماه صفر ناميده شده كه مكه در آن ماه خلوت مى‌شود و اصطلاح صفر اليد (تهيدست) هم از همين است. دو ماه ربيع الاول و ربيع الآخر را از اين سبب ربيع نام نهاده‌اند كه علف و گياه بر زمين مى‌رسته و آنان گله‌هاى خود را به چرا مى‌برده‌اند. و جمادى الاولى و جمادى الثانيه را به سبب آنكه در آن دو ماه آب يخ مى‌بسته است و منجمد مى‌شده است به اين نام، نام نهاده‌اند و رجب را از اين جهت كه تعظيم مى‌كرده‌اند، رجب ناميده‌اند و ترجيب به معنى تعظيم است، مخفف هم تلفظ شده است. كميت در شعر خود آن را مخفف بكار برده است و ترجمه شعر كميت چنين است: «غير از خاندان عصمت براى خود سپرى نمى‌خواهم، هر چند بزرگ و معظم باشند.» ماه شعبان را از اين روى شعبان گفته‌اند كه در آن خير فراوانى به لحاظ همسايه بودن با رمضان انجام مى‌شود. ماه رمضان را از آن روى رمضان گفته‌اند كه بره‌ها و كره شترها از شدت گرما مى‌مردند و هم گفته‌اند به اين سبب است كه گناهان را مى‌سوزاند و از ميان مى‌برد. شوال را از اين جهت شوال نام داده‌اند كه ماده شتران، دم‌هاى خود را برافراشته مى‌داشته و در حال لقاح و جفت‌گيرى بوده‌اند.

ذى قعده را از اين جهت به اين نام گفته‌اند كه از جنگ در آن باز مى‌نشسته و خوددارى مى‌كرده‌اند و ذى حجه را از اين روى كه در آن حج مى‌گزارده‌اند به اين نام، نام نهاده‌اند.

و ماه را از اين جهت شهر گفته‌اند كه مشهور بوده است. روزهاى هفته چنين است كه يك شنبه از آن روى به اين نام، ناميده شده كه خداوند نخستين عددى كه آفريده يك بوده است و سپس عدد دو و دوشنبه. ابن عباس هم مى‌گفته است، پيامبر ٦ روز دوشنبه متولد شد و روز دوشنبه حجر الاسود را نصب فرمود و روز دوشنبه به پيامبرى مبعوث شد و روز دوشنبه از مكه به سوى مدينه هجرت فرمود و روز دوشنبه رحلت فرمود.[١] سپس خداوند عدد سه را آفريده و آن روز را سه‌شنبه ناميد و سپس عدد چهار و چهارشنبه و پس از آن عدد پنج و پنجشنبه را آفريد و جمعه از اين روى جمعه ناميده شده است كه خداوند متعال همه خلق آسمانها و زمين را جمع كرد و از ايشان پيمان به ولايت آل محمد گرفت.[٢] شنبه از اين روى به سبت نام‌گذارى شده كه آفرينش در آن پايان‌

[١]. موضوع تولد و بعثت و رحلت رسول خدا٦ در دوشنبه در منابع كهن آمده است. مثلا به ترجمه طبقات، صفحات ٩٦ و ١٩١ جلد اول به قلم اين بنده مراجعه فرماييد. م.

[٢]. در مجلس فضيلت روز جمعه منابع برخى از بخشهاى اين روايت نشان داده شد. م.