داشتن ياد كنم. با توبه مرا ياد كنيد تا با آمرزش گناهانتان شما را ياد كنم. با پوزش خواهى مرا ياد كنيد تا با آمرزش شما را ياد كنم. با خواهش و سؤال مرا ياد كنيد تا با بخشش و دهش شما را ياد كنم. شما با دعا مرا ياد كنيد تا با عطا شما را ياد كنم. شما با آمرزش خواهى مرا ياد كنيد تا من با غفران شما را ياد كنم. بدون غفلت مرا ياد كنيد تا بدون درنگ شما را ياد كنم.[١] پيامبر ٦ فرموده‌اند: اى على! بهترين اعمال سه خصلت است، انصاف دادن از خويشتن و همراهى انسان با برادر دينى خود در راه خدا و در همه حال به ياد خدا بودن.[٢] از امام باقر ٧ يا امام صادق ٧ نقل شده كه فرموده است، ذكر و ياد كردن خداوند متعال به هفت چيز آدمى بخش شده است كه عبارت است از: زبان، روح، نفس، عقل، معرفت، سر، قلب، و هر يك نياز به استقامت و پايدارى دارد. استقامت و راستى ياد با زبان، اقرار از روى راستى و درستى است. استقامت روح، راستى در استغفار است. استقامت نفس، پوزش خواهى است. استقامت قلب، براستى يقين داشتن است. استقامت عقل، براستى پند گرفتن است. استقامت معرفت، براستى سرفراز بودن است و استقامت عقل، براستى پند گرفتن است. استقامت معرفت، براستى سرفراز بودن است و استقامت سر (نهانى) سرشار بودن از عالم اسرار و خشنود بودن به آن است.

ذكر زبان، حمد و ثناى خداوند است و ذكر نفس، تلاش و كوشش است و ذكر روح، خوف و رجا (اميد و بيم) است. ذكر دل، صدق و صفاست و ذكر عقل، تعظيم و حياست و ذكر معرفت، تسليم و رضاست و ذكر نهان، مقام شهود حق جل و على است.[٣] امير المؤمنين على ٧ فرموده است، تمام خير در سه خصلت جمع شده است، نگريستن و خاموشى و سخن گفتن. هر نگاهى كه در آن اعتبار نيست، سهو و بى‌ارزش است. هر خاموشى كه در آن انديشه نيست، غفلت است و هر سخنى كه در آن ياد خدا نيست، غفلت است. خوشا به حال آن كس كه نگاهش عبرت و سكوتش‌

[١]. در اين باره به تفسير كشف الاسرار ميبدى، ص ٤١٤، ج ١، چاپ مرحوم على اصغر حكمت، مراجعه فرماييد كه لطيف‌تر و با افزونى‌هايى آمده است. م.

[٢]. ضمن حديثى از امام باقر٧ در خصال مترجم، ص ١٤٥، ج ١، آمده است. م.

[٣]. اين روايت بدون نسبت به امام باقر و امام صادق٧ در خصال مترجم، ص ١٦٦، ج ٢، آمده است. سندش ضعيف و مورد اعتراض است. م.