به اين دليل كه كارها را طبق انگيزه‌ها و حالات مختلف كه خواهان انجام كارى است انجام مى‌دهد و در صورتى كه چيزى را ناخوش بدارد يا موانع ديگرى را در نظر داشته باشد، انجام نمى‌دهد. اين گونه كارها كه انجام آن بستگى به علاقه و انگيزه شخص دارد و انجام ندادن آن به ناخواستن اوست، از خود اوست، بر خلاف امور ديگرى چون بلندى و كوتاهى و رنگ پوست و نظاير آن. ستايش و نكوهش هم در مورد كارهاى اختيارى است. يعنى كارهايى كه انجام آن به دست خود شخص است.

خداوند متعال در سوره بقره چنين مى‌فرمايد: «شايد شما سپاسگزارى كنيد، و براى اينكه شايد هدايت شويد، و براى اينكه شايد پرهيزگارى كنيد.» و در همين سوره مى‌فرمايد: «واى بر آنان كه با دستهاى خود كتابى را مى‌نويسند و سپس مى- گويند: اين از نزد خداست، تا به آن وسيله بهاى اندكى به دست آورند. اى واى بر ايشان به آنچه دستهايشان كسب كرده است. و اى واى بر آنان از آنچه به دست مى- آورند.» باز در همين سوره مى‌فرمايد: «همانا كه خداوند از نيكوكاران مى‌پذيرد.» «و خداوند مزد نيكوكاران را تباه نمى‌كند.» و خداوند در سوره آل عمران مى‌فرمايد: «و به درستى كه گروهى از ايشان مى- پيچانند زبانهاى خود را به كتاب تا آن را از كتاب پنداريد و آن از كتاب نيست و مى‌گويند آن از نزد خداست و حال آنكه از نزد خدا نيست و بر خداى دروغ مى- گويند و ايشان مى‌دانند.» و در سوره نساء مى‌فرمايد: «هر نيكى كه به تو مى‌رسد از خداوند است و هر بدى كه به تو مى‌رسد از نفس تو است.» در سوره مائده مى‌فرمايد: «جز اين نيست كه شراب و قمار و بتها و تيرهاى قرعه كشى پليد و از كردار شيطان است. پس اجتناب كنيد از آنها، باشد كه شما رستگار شويد.» در سوره انعام مى‌فرمايد: «به درستى هر كس از شما بدى را به نادانى انجام دهد و پس از آن توبه كند و صالح شود، به درستى كه خداوند آمرزنده مهربان است.» و در همين سوره مى‌فرمايد: «و بر نمى‌دارد بردارنده‌يى بار گناه ديگرى را.» در سوره توبه مى‌فرمايد: «و ديگرانى كه به گناهان خود اعتراف كردند، كردار پسنديده را با كردار ناپسند در آميختند.» در سوره يونس مى‌فرمايد: «همانا خداوند ستم نمى‌كند به چيزى مردمان را،