ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٥٥ - مجلس دوم، در شناختن خداوند
عمران مىفرمايد: «و هر كس كافر شود، همانا كه خداى از همه جهانيان بىنياز است.» و اين گفتار خداوند كه مىفرمايد: «همانا خداوند گفتار آنانى را كه مىگفتند خداوند نيازمند و ما بىنيازيم شنيد. به زودى آنچه را گفتند مىنويسيم.»[١] و در سوره انعام مىفرمايد: «و خداى تو غنى و داراى رحمت است. اگر بخواهد شما را مىبرد و پس از شما هر كه را بخواهد جانشين مىكند، همان گونه كه شما را از ذريه قوم ديگرى پديد آورد.» و در سوره ابراهيم مىفرمايد: «به درستى كه خداوند غنى ستوده است.» و خداوند متعال در سوره عنكبوت مىفرمايد: «هر آن كس كوشش كند، براى خود مىكوشد كه خداى از همه جهانيان غنى است.» و در سوره لقمان مىفرمايد: «و هر كس كافر شود، همانا كه خداوند غنى ستوده است.» و در سوره فاطر مىفرمايد: «اى مردمان! شما نيازمندان به خداييد و خداوند غنى ستوده است.» و در سوره تغابن مىفرمايد: «و بىنياز است خدا و خدا بىنياز ستوده است.» و جايز نيست كه تصور شود قدرت خداوند و علم او اكتسابى باشد و همين گونه، همه صفات او، زيرا در آن صورت از دو حال بيرون نيست، يا قدرت خود را از قدرت حادثى كسب كرده است يا از قدرت قديمى. نمىتوان آن را حادث پنداشت زيرا اگر قدرت حادث باشد از فعل خود او حادث شده است و نبايد خداوند پيش از پديد آمدن آن قدرت حادث، قادر بوده باشد و از سوى ديگر قدرت پديد نمىآيد مگر آنكه محدث آن يعنى خداوند قادر بوده باشد و هر يك به ديگرى وابسته است و اين باطل است و اگر تصور شود قدرت خود را از قدرت قديمى كسب كرده است باطل است، زيرا در آن صورت آن قدرت در همه صفات الهى با آن مشترك است.
و خداوند متعال فرموده است: «و برتر از هر دانشمندى دانايى است.»[٢] و اگر خداوند علم خود را از طريق اكتساب داشته باشد، بايد برتر از او عالمى باشد و اين باطل است و خداوند قديم متعال يگانه است كه اگر دو و سه يا بيشتر باشد، راه ستيز و منازعه ميان آنان موجود است، و خداوند متعال در سوره بقره مىفرمايد: «و براى خداوند مانندهايى قرار مدهيد و شما مىدانيد.» و در همان سوره مىفرمايد: «و خداى شما خداى يگانه است، خدايى نيست جز او بخشنده مهربان.» و در سوره آل عمران مىفرمايد: «خداوند كه خدايى جز او نيست زنده پاينده است.» و در همان سوره
[١]. آيه ١٨٠ سوره سوم.
[٢]. بخشى از آيه ٧٦ سوره دوازدهم.