خداوند در سوره آل عمران فرموده است: «شما بهترين امتى هستيد كه براى مردم بيرون آورده شده‌ايد، امر به معروف و نهى از منكر مى‌كنيد.»[١] معنى آن اين است كه اى امت محمد ٦! شما بهترين امتيد و گفته شده است كه اين آيه، ستايش امت محمدى است و خداوند هيچ قومى را پس از اينكه ستوده است عذاب نمى- فرمايد.

و خداوند متعال در سوره اعراف مى‌فرمايد: «رحمت من، همه موجودات را فرا گرفته است.»[٢]، و در سوره فاطر مى‌فرمايد: «سپس ما آنانى از بندگان خود را كه برگزيديم، وارث علم قرآن گردانيديم. باز هم برخى از آنان نسبت به خود ستم كردند و برخى راه عدل پيمودند و برخى به فرمان خدا بر كارهاى نيك پيشى گرفتند.

اين رتبه‌يى است كه همان فضل بزرگ (عطاى بى‌پايان خداوند) است.[٣] در اين آيه، خداوند نخست از ظالم نام برده است كه از رحمت خداوند نوميد نگردد و پيشى‌گيرنده به انجام نيكيها را در پايان آورده است كه شيفته نگردد و سپس همه آنان را در ورود به بهشت مژده داده و فرموده است: «بهشت جاودانى كه همه وارد آن مى‌شوند». در مورد اين آيه از پيامبر ٦ روايت شده است كه فرموده‌اند: همه مسلمانان اهل بهشتند، و نيز از آن حضرت نقل شده است كه فرموده‌اند: پيشى‌گيرندگان ما به بهشت پيشى مى‌گيرند و ميانه‌رو ما نجات مى‌يابد و ستمگران ما آمرزيده مى‌شوند، و گفته شده است، همين آيه، سبب مسلمان شدن كعب الاحبار بوده است.[٤] امير المؤمنين على ٧ فرموده است: پيشى‌گيرنده (سابق) كسى است كه همه امور واجب و مستحب و فضايل اخلاقى را انجام مى‌دهد و ميانه‌رو (مقتصد) كسى است كه همه امور واجب را انجام مى‌دهد ولى در مورد مستحبات و فضايل كوتاهى مى‌كند.

و گفته شده است، خداوند به اين امت، مرتبه ابراهيم خليل و موسى كليم و حبيب خود (محمد) را ارزانى فرموده است.

[١]. آيه ١١٠ سوره مذكور است. م.

[٢]. آيه ١٥٦ سوره مذكور است. م.

[٣]. آيه ٣٢ سوره مذكور است. م.

[٤]. براى اطلاع بيشتر از روايات و اقوالى كه در باره الفاظ و معانى سابق و مقتصد و ظالم آمده است. به مباحث مستوفاى طبرسى در مجمع البيان و ابو الفتوح رازى و سيد هاشم بحرانى ذيل آيه ٣٢ سوره فاطر( ملائكه) مراجعه فرماييد. م.