و خداوند متعال در سوره ق مى‌فرمايد: «آيا نظر و انديشه نمى‌كنند به سوى آسمان كه بر فرازشان است كه چگونه بنا نهاديم آن را و آراسته كرديم آن را و براى آن شكافى نيست و زمين را كشيديم و افكنديم در آن كوهها و رويانيديم در آن از هر جفتى خوش آينده، بينشى و پندى است براى هر بنده بازگشت‌كننده و فرو فرستاديم از آسمان آبى با بركت، پس رويانيديم به آن باغها و دانه درويده و درخت خرماى بر افراشته كه آن را شكوفه‌هاى بر هم نشسته است، روزى است براى بندگان ...»[١] كه منظور آن است كه در مورد درخت خرما و چگونگى شكوفه بستن آن و در باره انار و چگونگى چيده شدن دانه‌هاى آن بينديشند. در سوره و الذاريات چنين مى‌فرمايد:

«و در زمين نشانه‌هاست براى يقين‌كنندگان و در نفس خودتان آيا نمى‌نگريد و در آسمان است روزى شما و آنچه وعده كرده مى‌شويد و سوگند به پروردگار آسمان و زمين كه آن حق است.»[٢] و خداوند متعال در سوره عبس چنين مى‌فرمايد: «پس بايد بنگرد آدمى در خوردنى خود. همانا ما ريختيم از ابر آب را ريختنى. سپس شكافتيم زمين را شكافتنى. پس رويانيديم در زمين دانه و انگور و سبزى‌ها و درخت زيتون و خرما و باغهاى مشتمل بر درختان و ميوه‌هاى تر و چراگاه.»[٣] و در سوره طارق مى‌فرمايد:

«پس آدمى بنگرد كه از چه چيز آفريده شده، آفريده شده است از آبى جهنده كه بيرون مى‌آيد از پشت مرد و استخوانهاى سينه زن.»[٤] و خداوند متعال در سوره غاشيه مى‌فرمايد: «آيا نمى‌نگرند در شتر كه چگونه آفريده شده است، و در آسمان كه چگونه بر افراشته شده است و به كوهها كه چگونه بر كشيده شده است و به زمين كه چگونه گسترانيده شده است؟ پس پند ده كه همانا تو پند دهنده‌اى.»[٥] و مقصود اين است كه از اين امور استدلال به شناخت خداوند و قدرت او

[١]. آيات ٧ تا ١١ سوره پنجاهم.

[٢]. آيات ٢١ تا ٢٣ سوره پنجاه و يكم. تذكر اين نكته لازم است كه موضوع انار و چگونگى چيده شدن دانه‌ها استحسانى است كه فتال از خود آورده است. م.

[٣]. آيات ٢٥ تا ٣٢ سوره هشتادم.

[٤]. آيات ٦ تا ٨ سوره هشتاد و ششم.

[٥]. آيات ١٨ تا ٢٢ سوره هشتاد و هشتم.