ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٤٥ - مجلس دوم، در شناختن خداوند

آفريد انسان را. آموخت او را روشنى ضمير. خورشيد و ماه به حسابى مقدر مى‌روند و ستاره و درخت سجده مى‌كنند ...»[١] و خداوند متعال در سوره ملك مى‌فرمايد: «آيا نمى‌نگرند به سوى مرغان، بالاى آنها صف زنندگان و مى‌گيرند. باز ندارد آنها را مگر خداوند، به درستى كه او به هر چيزى داناست.»[٢] و خداى متعال در سوره نوح فرموده است: «آيا نمى‌بينيد كه خداوند چگونه آفريد آسمانها را طبقه بالاى طبقه و ماه را در آسمانها روشنى و خورشيد را چراغ قرار داد و خداوند بروياند شما را از زمين روياندنى پس باز مى‌گرداند شما را در آن و بيرون مى‌آورد بيرون آوردنى و خداوند زمين را براى شما گسترده قرار داد تا در راههاى گشاده آن برويد.»[٣] و در سوره عم چنين مى‌فرمايد: «آيا زمين را گسترده و كوهها را ميخها قرار نداديم؟ و ما شما را آفريديم جفت جفت و قرار داديم خواب شما را سبب آسايش ...» تا آنجا كه مى‌فرمايد: «و بوستانهاى بهم پيچيده درختان.»[٤] و خداوند متعال مى‌فرمايد: «بگو اوست خداى يگانه. خداى بى‌نياز است.

نه زايد و نه زاده شد و هيچ كس همتاى او نيست.»[٥] گويند مشركان به رسول خدا ٦ گفتند: نسب و صفات خداى خود را براى ما بيان كن و بگو و خداوند اين سوره را نازل فرمود و به همين جهت به سوره اخلاص نامگذارى شد و به سوره نسبة الرب (بيان نسب خداوند) و سوره ولايت هم نامگذارى شده است.[٦] از امير المؤمنين على ٧ نقل شده كه فرموده است: خداى يگانه است بدون آنكه عدد را در موردش تأويل كنيم و مقصود از صمد اين است كه هيچ گونه تبعيض‌

[١]. آيات ١ تا ١٣ سوره پنجاه و پنجم.

[٢]. آيه ٢٠ از سوره شصت و هفتم.

[٣]. آيات ١٤ تا ٢٠ سوره هفتاد و يكم.

[٤]. آيات ٧ تا ١١ سوره هفتاد و هشتم.

[٥]. تمامى سوره يك صد و دوازدهم.

[٦]. براى اطلاع بيشتر در اين مورد و نام ديگر اين سوره كه مقشقشه يعنى بهبودى بخش و درمان‌كننده است به تفسير تبيان شيخ طوسى و مجمع البيان طبرسى ذيل سوره اخلاص مراجعه شود. م.