آنچه ميان آنهاست به بازيچه.» و در همين سوره مى‌فرمايد: «و آيا نديدند كسانى كه كافر شدند كه آسمانها و زمين بسته بودند، پس گشوديم آنها را و گردانيديم هر چيز زنده‌يى را از آب، آيا پس نمى‌گروند؟»[١] و در سوره حج چنين مى‌فرمايد: «آيا نديدى كه براى خداوند هر كه در آسمانها و هر كه در زمين است و خورشيد و ماه و ستارگان و كوهها و جنبندگان و بسيارى از مردم و بسيارى كه سزاوار شده است براى او شكنجه، سجده مى‌كنند؟»، و در همين سوره مى‌فرمايد: «اى گروه مردم! مثلى زده شد، پس به آن گوش فرا دهيد.

همانا كسانى را كه غير از خدا فرا مى‌خوانيد (پرستش مى‌كنيد) هرگز پشه‌يى (مگسى) را نيافريده‌اند، هر چند براى آن كار جمع شده باشند و اگر پشه (مگس) چيزى را از ايشان بربايد نمى‌توانند آن را خلاص كنند. سست باشد خواستار و خواسته شده. حق شناسايى خدا را نشناختند و به تحقيق خداوند تواناى غالب است.»[٢] و در سوره نور چنين مى‌فرمايد: «و خداوند هر جنبنده‌يى را از آب بيافريد.

برخى از آنها بر شكم خود راه مى‌رود (مى‌خزد)، برخى از آنها بر دو پاى راه مى‌رود و برخى از آنها بر چهار پاى راه مى‌رود. مى‌آفريند خداوند آنچه مى‌خواهد.»[٣] و در سوره نمل چنين مى‌فرمايد: «آيا كيست كه آسمانها و زمين را آفريد و براى شما از آسمان آب فرو فرستاد؟ پس رويانيديم به آن بوستانهاى داراى خرمى را.

نرسد شما را كه برويانيد درختش را، آيا خدايى است با خداى يگانه؟ بلكه آنها گروهى هستند كه از حق مى‌گذرند.» تا آنجا كه مى‌فرمايد: «آيا خدايى هست با خدا؟ بگو: بياوريد حجت خود را اگر راستگوييد.»[٤] و خداوند در سوره روم چنين مى‌فرمايد: «و از آيات قدرت او اين است كه آفريد شما را از خاك و پس از آن شما آدميانيد كه پراكنده مى‌شويد.» و در همين سوره مى‌فرمايد: «خداست كه مى‌فرستد بادها را، پس برمى‌انگيزاند

[١]. آيات ١٧ و ٣٢ سوره بيست و يكم.

[٢]. آيات ١٩، ٧٣ و ٧٤ سوره بيست و دوم.

[٣]. بخشى از آيه ٤٥ سوره بيست و چهارم، در ترجمه آيات از تفسير ابو الفتوح رازى بهره برده‌ام. م.

[٤]. آيات ٦٢ تا ٦٦ سوره بيست و هفتم.