ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٣٨٦ - مجلس بيست و پنجم، در امامت و مناقب ابو الحسن على بن موسى الرضا
كه كسى از مردم مغرب آمده باشد؟ گفتم نه. فرمود: چرا، مردى از مغرب به مدينه آمده است. بيا با هم برويم. سوار شد و من هم همراه آن حضرت سوار شدم. وقتى پيش آن مرد رسيديم معلوم شد از مردم مغرب است و با او چند كنيز و برده است.
به او گفتم: كنيزان خود را عرضه دار. او به ما هفت كنيز را نشان داد كه موسى بن جعفر مىفرمود نه. سپس گفت: اگر كنيز ديگرى هم دارى نشان بده. گفت: فقط يك دوشيزه ديگر پيش من باقى مانده كه بيمار است. امام كاظم ٧ فرمود: براى تو چه مانعى دارد كه آن را به ما نشان بدهى؟ او نپذيرفت و امام ٧ برگشت. فرداى آن روز مرا فرستاد و فرمود: به او بگو آن دوشيزه بيمار را به چند مىخواهى بفروشى و هر چه گفت بپذير و بگو خريدم. من پيش آن فروشنده رفتم. گفت: آن دوشيزه از تو باشد، ولى به من بگو مردى كه ديروز همراه تو بود كيست؟ گفتم: مردى از بنى هاشم است. پرسيد از كدام خاندان بنى هاشم؟ گفتم: اطلاع بيشترى ندارم. گفت: به تو خبر مىدهم كه من اين دوشيزه را از دورترين نقطه مغرب (اندلس- مراكش) خريدم.
زنى از اهل كتاب مرا ديد و پرسيد: اين كنيزك كه همراه تو است براى چيست؟ گفتم:
براى خودم خريدهام. گفت: سزاوار نيست كه اين دوشيزه پيش تو باشد. بلكه چنين مقدر است كه بايد نزد بهترين مردم زمين باشد و پس از اندك مدتى كه پيش او باشد پسرى خواهد زاييد كه در خاور و باختر زمين چنان پسرى متولد نخواهد شد.
آن دوشيزه پس از اندكى كه در منزل امام كاظم ٧ بود، براى ايشان حضرت رضا ٧ را زاييد. نام اين بانو ام البنين يا خيزران مريسى[١] بود و هم گفته شده كه از ساكنان نوبه[٢] بوده است.
تولد حضرت رضا ٧ روز جمعه يا پنجشنبه يازدهم ذى قعده سال يك صد و چهل و هشت هجرى در مدينه بوده است و رحلت ايشان در روز جمعهيى از ماه رمضان سال دويست و سه بوده و در آن هنگام عمر ايشان پنجاه و پنج سال بوده است و مدت امامت ايشان بيست سال است.[٣]
[١]. منسوب به مريسة، جزيرهيى از سودان. رك. به: معجم البلدان، ص ٤٠، ج ٨، چاپ مصر. م.
[٢]. سرزمين گستردهيى در جنوب مصر( سودان). رك. به: معجم البلدان، ص ٣٢٣، ج ٨، چاپ مصر. م.
[٣]. براى اطلاع بيشتر در مورد زاد روز و روز رحلت حضرت رضا و اقوالى كه آمده است به بحث مستوفاى مرحوم علامه مجلسى در صفحات ١ تا ١١ جلد ٤٩ بحار، چاپ جديد مراجعه فرماييد. م.