ترجمه روضة الواعظين فتال نيشابوري - مهدوي دامغاني، محمود - الصفحة ٣٥ - مجلس اول، درباره ماهيت عقل

ابن عباس گفته است: سليمان نبى ميان گزينش دانش و پادشاهى و مال مخير شد. دانش را برگزيد، همراه آن پادشاهى و مال هم به او داده شد.

لقمان به پسرش فرمود: پسركم! با دانشمندان همنشينى كن و زانو به زانوى ايشان بنشين كه خداى عز و جل دلها را به پرتو حكمت زنده مى‌كند، همچنان كه زمين را با باران آسمان زنده مى‌فرمايد.

امير المؤمنين على ٧ فرموده است: اى مؤمن! اين دانش و فرهنگ ارزش جان تو است. در فرا گرفتن آن بكوش كه هر چه علم و فرهنگ تو افزوده شود بر ارج و منزلت تو افزوده مى‌شود و همانا به يارى دانش است كه به خداوندت رهنمون مى‌شوى و به يارى فرهنگ و ادب مى‌توانى خدمت خدايت را پسنديده انجام دهى و در اثر آن بنده سزاوار دوستى و قرب به خدا مى‌شود. پند و اندرز را بپذير تا از عذاب رهايى يابى.

پيامبر ٦ فرموده‌اند: دانش را بجوييد هر چند در چين باشد كه طلب دانش بر هر مسلمانى واجب است.[١] و فرموده‌اند: يك ساعت عالم كه بر بستر خويش تكيه زند و در عمل خويش بنگرد، بهتر از عبادت هفتاد سال عابد است.

و نيز فرموده‌اند: عالم هفتاد درجه بر عابد برترى دارد كه ميان هر دو درجه فاصله هفتاد سال دويدن اسب است و اين به آن سبب است كه شيطان براى مردم بدعت مى‌نهد، عالم آن را مى‌بيند و از آن نهى مى‌كند ولى عابد به عبادت خود روى آورده است و به آن توجه نمى‌كند و آن را نمى‌شناسد.[٢] و فرموده‌اند: هر كس يك مسأله بياموزد، روز رستاخيز هزار گردن بند نور بر گردنش آويخته مى‌شود و هزار گناهش آمرزيده مى‌شود و براى او شهرى زرين ساخته مى‌شود و به شمار موهاى بدنش براى او پاداش حج و عمره منظور مى‌شود.

يكى از صحابه روايت مى‌كند كه مردى از انصار به حضور پيامبر ٦ آمد و گفت: اى رسول خدا! اگر حضور در تشييع جنازه و حضور در محضر عالم باشد،

[١]. طبرانى در معجم الكبير، بيهقى در شعب الايمان و خطيب در تاريخ بغداد، ص ٣٤٦، ج ٩، آورده‌اند. م.

[٢]. براى اطلاع از حديث ديگرى كه نظير اين حديث است، رك. به: تفسير كشاف زمخشرى، ص ٣٩٣، ج ٤، و به متن و حاشيه دوم صفحه ١٧، جلد اول محجة البيضاء. م.