مقدس اردبيلي دوم در ديار کرمانشاهان؛ زندگاني فاضل توني - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١٤٥
این مناظره را سیّد علی خان در باب سوم کتابش « نکت البیان و أدب الأعیان »[١] نقل نموده و مرحوم خیابانی آن را در وقایع الأیام (ماه محرم) به نقل از آن کتاب آورده است.[٢]
ملا خلیل از نظر جسمی نیز مردی قوی و نیرومند بود، به دست خود زمین را بیل میزد و دانه میکاشت ،صاحب روضات نوشته که:
کشتی گیری وارد قزوین شد و در مجلس درس ملا خلیل حاضر شد و از وی خواست دست خطی در تأیید حرفه وی بنویسد.
ملا خلیل گفت: من چگونه نیازموده، کشتی گیری تو را تأیید کنم. سپس از مجلس درس بلند شده و آماده مصاف با وی شد و پشت بزرگترین کشتی گیر عصر خود را به زمین آورد.
پس کشتی گیر به او گفت: تو اهل علم نیستی، بلکه کشتی گیری هستی که به لباس اهل علم درآمدی.[٣]
ملا خلیل، خیلی در اخبار غوطه ور بود و اغلب صاحب تراجم او را از علمای اخباری شمردهاند. او با اجتهاد مخالفت میورزید، چنانچه در جای جای آثارش به صراحت این عقیده را اظهار میدارد و برای اثبات آن دست به دامن برخی از احادیث میشود، ولی اغلب شاگردان وی مانند آقا رضی قزوینی و شیخ محمد کاظم طالقانی قزوینی و میر محمد معصوم قزوینی، از زمره مجتهدان و طرفداران اجتهاد بودند.[٤]
او با این که اخباری است، ولی تنکابنی مینویسد:
[١]. آقا بزرگ تهرانی، الذریعه، ج٢٤، ص٣٠٣.
[٢]٢. همان ، ج٢، ص ٤٣٩.
[٣]. خوانساری،روضات الجنات، ج ٣، ص٢٧٢.
[٤]. صدر سیّد جوادی، احمد و . . . ، دایره المعارف تشیّع، ج٧، ص٢٤٨.