مقدس اردبيلي دوم در ديار کرمانشاهان؛ زندگاني فاضل توني - مُهری، محمد جواد - الصفحة ١١٢
سوم حواشی؛ که گرچه از نظر حجم شبیه به رسالهها هستند، اما تألیف مستقلی نیستند، بلکه حاشیههایی هستند که نویسنده در هنگام مطالعه کتابی، به عنوان تعلیق مینویسد. معمولاً این نوع حواشی را جداگانه در دفترها مینوشتند و مؤلف گاهی در حین تدریس کتاب خود با مراجعه مجدّد به آن حاشیههایی به کتاب خود میافزاید که این گونه حواشی را، "حشایه منه" یعنی از خود مؤلف مینامند.
نکته دیگر؛ آنکه شیخ اغلب کتابها، رسالهها و حواشی خودرا ناتمام گذاشته است، زیرا که او به مطالعه کتب مختلف و افزودن بر اطلاعات عمومی خود، بیش از کتاب نوشتن علاقه داشته و لذا پس از آنکه کتابی را شروع میکرده است خسته میشده و به کتاب دیگر میپرداخته است. برای آگاهی از فهرست آثار شیخ بهایی برحسب موضوعات آنها منابع ذیل الذکر را ملاحظه فرمایید.[١]
برخی از تألیفات او در علوم مختلف عبارتند از : جامع عباسی در کلام، فوائد الصمدیه در ادبیات عرب، خلاصه فی الحساب در علم جبر، تشریح الافلاک در نجوم و هیأت، تفسیر قرآن، چند مثنوی و . . .
ناگفته نماند که شیخ بهائی در سفرهای خود به مکه و شامات و قسطنطنیه از روی تقّیه خود را سنی شافعی معرّفی و طبق فتاوای شافعی عمل میکرده است و همین امر باعث شده که برخی او را سنی بدانند.[٢]
[١]. نک : ذاکری، مصطفی، شیخ بهایی، زندگی و آثار او، کتاب ماه دین، اسفند ١٣٨٨، ش ١٤٩، ص ٥٨ (با دخل و تصر ف)؛ جهانگیری، محسن، مجموعه مقالات (بیست مقاله)، ص ٢٩١.
[٢]. خوانساری، همان، ج٧، ص ٦٤.